Mantra 5
Sukta 9.27
Devata: Soma Pavamāna with Sūrya as illuminative associate
Samhita Patha (Devanagari)
एष सूर्येण हासते पवमानो अधि द्यवि । पवित्रे मत्सरो मदः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष सूर्ये॑ण हासते॒ पव॑मानो॒ अधि॒ द्यवि॑ । प॒वित्रे॑ मत्स॒रो मद॑: ॥
Transliteration
eṣá sū́ryeṇa hāsate pávamāno ádhi dyávi | pavítre matsaró mádaḥ ||
Translation
This Soma, while purifying, laughs with the Sun upon the heaven of the mind; upon the filter he becomes the rapture and intoxication—ecstasy that drives toward the Truth.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । सूर्ये॑ण । हा॒स॒ते॒ । पव॑मानः । अधि॑ । द्यवि॑ । प॒वित्रे॑ । म॒त्स॒रः । मदः॑ ॥एषः । सूर्येण । हासते । पवमानः । अधि । द्यवि । पवित्रे । मत्सरः । मदः ॥eṣaḥ | sūryeṇa | hāsate | pavamānaḥ | adhi | dyavi | pavitre | matsaraḥ | madaḥ
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
सूर्येणwith/by the Sun
सूर्येण:
करण
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
हासतेlaughs, smiles
हासते:
—
TypeVerb
Root√हस् (हसँ)
पवमानःbeing purified, purifying (Soma)
पवमानः:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Root√पू (पवते) → पवमान (वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धे (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि
द्यविin/on the sky
द्यवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
पवित्रेin the filter (sieve)
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
मत्सरःthe exhilarator, intoxicating one
मत्सरः:
कर्तृ (मदः इत्यस्य विशेषण/सम्बन्धि-नाम)
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक)
मदःintoxication, exhilaration
मदः:
कर्तृ/भावः (नामवाक्ये मुख्यपदम्)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)