Mantra 6
Sukta 9.27
Devata: Soma Pavamāna moving toward Indra
Samhita Patha (Devanagari)
एष शुष्म्यसिष्यददन्तरिक्षे वृषा हरिः । पुनान इन्दुरिन्द्रमा ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष शु॒ष्म्य॑सिष्यदद॒न्तरि॑क्षे॒ वृषा॒ हरि॑: । पु॒ना॒न इन्दु॒रिन्द्र॒मा ॥
Transliteration
eṣá śuṣmy asisyadat antárikṣe vṛ́ṣā háriḥ | punānó índur índram ā́ ||
Translation
This mighty one speeds and presses forward in the mid-region, the Bull, the tawny force; the purifying Indu moves toward Indra, to strengthen the lord of luminous power within us.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । शु॒ष्मी । अ॒सि॒स्य॒द॒त् । अ॒न्तरि॑क्षे । वृषा॑ । हरिः॑ । पु॒ना॒नः । इन्दुः॑ । इन्द्र॑म् । आ ॥एषः । शुष्मी । असिस्यदत् । अन्तरिक्षे । वृषा । हरिः । पुनानः । इन्दुः । इन्द्रम् । आ ॥eṣaḥ | śuṣmī | asisyadat | antarikṣe | vṛṣā | hariḥ | punānaḥ | induḥ | indram | ā
Word by Word
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष
शुष्म्यःmighty, vigorous
शुष्म्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुष्मिन् (प्रातिपदिक; शुष्म ‘बल/तेज’ + -इन्) → शुष्म्य
असिष्यदत्streamed/flowed
असिष्यदत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्यन्द् (स्यन्दते/स्यन्दति ‘to flow, stream’) with preverb आ-; Vedic injunctive/aorist formation
अन्तरिक्षेin the mid-air, in the atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वृषाthe bull (strong one)
वृषा:
कर्तृ (उपपद-विशेषणम्)
TypeNoun (used as epithet)
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘bull’, also ‘virile/strong one’) → वृषा
हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√पू (पुनाति ‘to purify’) → वर्तमानकाले कृदन्तः (शानच्) ‘पुनान’
इन्दुःthe drop (Soma)
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)