Mantra 4
Sukta 9.24
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सोम नृमादनः पवस्व चर्षणीसहे । सस्निर्यो अनुमाद्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सो॑म नृ॒माद॑न॒: पव॑स्व चर्षणी॒सहे॑ । सस्नि॒र्यो अ॑नु॒माद्य॑: ॥
Transliteration
tváṃ soma nṛmā́danaḥ pavasva carṣaṇīsáhe | sasnír yó anumā́dyaḥ ||
Translation
Thou, O Soma, art the gladdener of the human being: purify thyself, conqueror for the peoples. Thou art the winner who follows after the ecstasy—bringing the soul into a greater gladness.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सो॒म॒ । नृ॒ऽमाद॑नः । पव॑स्व । च॒र्ष॒णि॒ऽसहे॑ । सस्निः॑ । यः । अ॒नु॒ऽमाद्यः॑ ॥त्वम् । सोम । नृमादनः । पवस्व । चर्षणिसहे । सस्निः । यः । अनुमाद्यः ॥tvam | soma | nṛ-mādanaḥ | pavasva | carṣaṇi-sahe | sasniḥ | yaḥ | anu-mādyaḥ
Word by Word
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
नृमादनःgladdening men
नृमादनः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootनृ-मादन (प्रातिपदिक; नृ ‘man’ + मादन ‘gladdening’)
पवस्वpurify thyself; flow pure
पवस्व:
(आज्ञार्थे) क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘to purify, to flow (as Soma)’
चर्षणीसहेO helper/overcomer of the peoples
चर्षणीसहे:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootचर्षणी-सह (प्रातिपदिक; चर्षणी ‘peoples’ + सह ‘able to overcome/withstand’)
सस्निर्यःwho (is) swift/impetuous
सस्निर्यः:
कर्तृ (यः—सम्बन्धवाक्ये)
TypeAdjective + Relative pronoun
Rootसस्नि- (प्रातिपदिक; ‘swift/impetuous’—Vedic epithet) + य (यः)
अनुमाद्यःgladdening (others) in succession / repeatedly exhilarating
अनुमाद्यः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participial/derivative epithet)
Rootअनु-√मद् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘to rejoice, gladden’)