Mantra 3
Sukta 9.20
Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
परि विश्वानि चेतसा मृशसे पवसे मती । स नः सोम श्रवो विदः ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॒ विश्वा॑नि॒ चेत॑सा मृ॒शसे॒ पव॑से म॒ती । स न॑: सोम॒ श्रवो॑ विदः ॥
Transliteration
pári víśvāni cetásā mṛśáse pávase matī́ | sá naḥ soma śrávo vidaḥ ||
Translation
You move around all things with consciousness; you purify, touching and shaping our thought—O Soma, find for us the inspired fame (the hearing that spreads the truth).
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । विश्वा॑नि । चेत॑सा । मृ॒शसे॑ । पव॑से । म॒ती । सः । नः॒ । सो॒म॒ । श्रवः॑ । वि॒दः॒ ॥परि । विश्वानि । चेतसा । मृशसे । पवसे । मती । सः । नः । सोम । श्रवः । विदः ॥pari | viśvāni | cetasā | mṛśase | pavase | matī | saḥ | naḥ | soma | śravaḥ | vidaḥ
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (व्याप्ति/परितः-भाव) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वानिall (things), everything
विश्वानि:
Karma (object) (मृशसे के कर्म)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
चेतसाwith (your) mind/intent, by awareness
चेतसा:
Karaṇa (instrument/means)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
मृशसेyou touch/handle; you pervade/seek (Vedic nuance)
मृशसे:
Kriyā (मुख्य क्रिया); कर्ता = (त्वम्) सोमः
TypeVerb
Rootमृश् (धातु)
पवसेyou purify yourself, you flow (as purified Soma)
पवसे:
Kriyā (सह-क्रिया); कर्ता = (त्वम्) सोमः
TypeVerb
Rootपू (पवते) (धातु)
मतीby thought, by inspired insight
मती:
Karaṇa (instrument/means) / सहकारक (चेतसा के साथ युग्म)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
सhe (that one = Soma)
स:
Kartā (कर्ता) (विदः का कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us; our
नः:
Sampradāna (beneficiary) (विदः के लिए ‘to us’) / सम्बन्ध (our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सोमO Soma
सोम:
Sambodhana (address)
TypeNoun (vocative address)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
श्रवःfame, glory, renown
श्रवः:
Karma (object) (विदः के कर्म)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
विदःgrant/provide; find (for us)
विदः:
Kriyā (आशीर्वचन/प्रार्थना); कर्ता = त्वम् (सोम) ; कर्म = श्रवः ; सम्प्रदान = नः
TypeVerb
Rootविद् (धातु)