Mantra 7
Sukta 9.16
Rishi: Kāṇva (general)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
दिवो न सानु पिप्युषी धारा सुतस्य वेधसः । वृथा पवित्रे अर्षति ॥
Samhita Patha (IAST)
दि॒वो न सानु॑ पि॒प्युषी॒ धारा॑ सु॒तस्य॑ वे॒धस॑: । वृथा॑ प॒वित्रे॑ अर्षति ॥
Transliteration
divó na sānú pipyúṣī dhārā sutásya védhasaḥ | vṛ́thā pavítre arṣati ||
Translation
Like the ridge of heaven, the swelling stream of the pressed Soma of the wise-worker flows through the purifier—not in vain, but for an effective fulfilment of the work.
Padapatha (Word Analysis)
दि॒वः । न । सानु॑ । पि॒प्युषी॑ । धारा॑ । सु॒तस्य॑ । वे॒धसः॑ । वृथा॑ । प॒वित्रे॑ अ॒र्ष॒ति॒ ॥दिवः । न । सानु । पिप्युषी । धारा । सुतस्य । वेधसः । वृथा । पवित्रे अर्षति ॥divaḥ | na | sānu | pipyuṣī | dhārā | sutasya | vedhasaḥ | vṛthā | pavitre | arṣati
Word by Word
दिवःof/from heaven
दिवः:
अपादान/सम्बन्ध (उत्पत्तिसम्बन्धः ‘from/of heaven’)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘स्वर्ग’)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
सानुridge, summit
सानु:
अधिकारण (उपमान-आधारः ‘on a ridge/summit’)
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
पिप्युषीswelling, brimming
पिप्युषी:
विशेषण (धारायाः)
TypeAdjective/Participle
Rootप्यै/पि (धातु: प्या॒यते/पिन्वति ‘to swell, be full’ → कृत्)
धाराstream
धारा:
कर्तृ (अर्षति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधार (प्रातिपदिक: धारा)
सुतस्यof the pressed Soma
सुतस्य:
सम्बन्ध (धारायाः—‘of the pressed (Soma)’)
TypeNoun/Adjective
Rootसु (धातु ‘to press (Soma)’ → सुत ‘pressed’)
वेधसःof the wise one (the ordainer)
वेधसः:
सम्बन्ध (सुतस्य/धारायाः—‘of the wise one/ordainer’)
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; ‘wise/ordainer’, from √विध्/व्यध् ‘to arrange, pierce’)
वृथाin vain, idly
वृथा:
—
TypeIndeclinable
Rootवृथा
पवित्रेin/through the filter (sieve)
पवित्रे:
अधिकारण (स्थानम्—‘in/through the filter’)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋष् (धातु: अर्षति ‘to flow, rush’)