Mantra 8
Sukta 9.16
Rishi: Kāṇva (general)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सोम विपश्चितं तना पुनान आयुषु । अव्यो वारं वि धावसि ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सो॑म विप॒श्चितं॒ तना॑ पुना॒न आ॒युषु॑ । अव्यो॒ वारं॒ वि धा॑वसि ॥
Transliteration
tváṃ soma vipaścítaṃ tánā punānā́ ā́yuṣu | avyó vā́raṃ ví dhāvasi ||
Translation
Thou, O Soma, purifying thyself by thy own nature, runnest through the woollen strainer, making the life-powers more and more discerning and luminous.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सो॒म॒ । विपः॒ऽचित॑म् । तना॑ । पु॒ना॒नः । आ॒युषु॑ । अव्यः॑ । वार॑म् । वि । धा॒व॒सि॒ ॥त्वम् । सोम । विपःचितम् । तना । पुनानः । आयुषु । अव्यः । वारम् । वि । धावसि ॥tvam | soma | vipaḥ-citam | tanā | punānaḥ | āyuṣu | avyaḥ | vāram | vi | dhāvasi
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विपश्चितम्the discerning/wise (one)
विपश्चितम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवि-पश्चित् (प्रातिपदिक; ‘विशेषेण पश्यति/जानाति’)
तनाcontinually, in due course
तना:
—
TypeIndeclinable
Rootतना (अव्यय; तन्-धातोः निपात/प्रयोगः)
पुनानःpurifying oneself / being purified
पुनानः:
कर्तृ
TypeParticiple (present middle)
Rootपू (धातु) → पुनान (शानच्-वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपदी)
आयुषुin (our) lives, in lifetimes
आयुषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
अव्यःwoollen (made of sheep’s wool)
अव्यः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअव्य (प्रातिपदिक; ‘अविः’/‘अव्य’ = sheep/wool; here ‘woollen’)
वारम्covering/strainer (filtering cloth)
वारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक)
विapart, forth, thoroughly
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
धावसिyou run/flow (through)
धावसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)