Mantra 2
Sukta 9.14
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
गिरा यदी सबन्धवः पञ्च व्राता अपस्यवः । परिष्कृण्वन्ति धर्णसिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
गि॒रा यदी॒ सब॑न्धव॒: पञ्च॒ व्राता॑ अप॒स्यव॑: । प॒रि॒ष्कृ॒ण्वन्ति॑ धर्ण॒सिम् ॥
Transliteration
girā́ yadī́ sávandhavaḥ páñca vrā́tā apasyávaḥ | paríṣkṛṇvanti dharṇasím ||
Translation
When, by the illumined word, the five allied companies—workers of the act—shape and refine the sustaining power, they prepare the Soma-force for its right bearing.
Padapatha (Word Analysis)
गि॒रा । यदि॑ । सऽब॑न्धवः । पञ्च॑ । व्राताः॑ । अ॒प॒स्यवः॑ । प॒रि॒ऽकृ॒ण्वन्ति॑ । ध॒र्ण॒सिम् ॥गिरा । यदि । सबन्धवः । पञ्च । व्राताः । अपस्यवः । परिकृण्वन्ति । धर्णसिम् ॥girā | yadi | sa-bandhavaḥ | pañca | vrātāḥ | apasyavaḥ | pari-kṛṇvanti | dharṇasim
Word by Word
गिराby/with a hymn, by praise
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री. प्रातिपदिक) < √गॄ/गॢ (गीरणे/स्तुतौ) (निरुक्त-परम्परा)
यदीwhen/if
यदी:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय) + इति (निपात) → यदी (वैदिक रूप)
सबन्धवःhaving companions/kinsmen; with allies
सबन्धवः:
कर्तृ
TypeNoun (used adjectivally)
Rootस-बन्धु (प्रातिपदिक: बन्धु ‘kinsman/ally’ + स- ‘with, having’)
पञ्चfive
पञ्च:
—
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
व्राताःbands, companies, troops
व्राताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootव्रात (प्रातिपदिक)
अपस्यवःactive, industrious, skillful in work
अपस्यवः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअपस्/अपस्यु (प्रातिपदिक; ‘कार्यशील/कर्मकुशल’)
परिष्कृण्वन्तिthey prepare/arrange, they make ready (all around)
परिष्कृण्वन्ति:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपरि-√कृ (करणे) (वैदिक: कृण्वति-प्रयोग)
धर्णसिम्the support/strength; sustaining power
धर्णसिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्णसि (प्रातिपदिक; वैदिक नपुंसक/पुं-प्रयोग; ‘धारण-शक्ति/आधार/समर्थ्य’)