Mantra 1
Sukta 9.14
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
परि प्रासिष्यदत्कविः सिन्धोरूर्मावधि श्रितः । कारं बिभ्रत्पुरुस्पृहम् ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॒ प्रासि॑ष्यदत्क॒विः सिन्धो॑रू॒र्मावधि॑ श्रि॒तः । का॒रं बिभ्र॑त्पुरु॒स्पृह॑म् ॥
Transliteration
pári prā́siṣyadat kavíḥ síndhor ūrmā́v ádhi śritáḥ | kāráṃ bíbhrat puruspṛ́ham ||
Translation
The Seer-force moves all around, pressing forward; set upon the wave of the ocean-stream, it bears the creative utterance, rich in many desires—powers of fulfilled seeking.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । प्र । अ॒सि॒स्य॒द॒त् । क॒विः । सिन्धोः॑ । ऊ॒र्मौ । अधि॑ । श्रि॒तः । का॒रम् । बिभ्र॑त् । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् ॥परि । प्र । असिस्यदत् । कविः । सिन्धोः । ऊर्मौ । अधि । श्रितः । कारम् । बिभ्रत् । पुरुस्पृहम् ॥pari | pra | asisyadat | kaviḥ | sindhoḥ | ūrmau | adhi | śritaḥ | kāram | bibhrat | puru-spṛham
Word by Word
परिaround, all about
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
असिष्यदत्flowed forth, streamed
असिष्यदत्:
—
TypeVerb
Rootस्यन्द् (स्यन्दते/स्यन्दति) + आ (उपसर्ग) ; desiderative base: सि-स्यन्द्
कविःthe seer/poet (Soma)
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
सिन्धोःof the river/stream
सिन्धोः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
ऊर्मौon/in the wave
ऊर्मौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
श्रितःresting, having taken refuge/settled
श्रितः:
Kartā (with कविः; predicate participle)
TypeParticiple
Rootश्रि (धातु) → कृदन्त: श्रित (PPP)
कारम्song of praise/chant
कारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार (प्रातिपदिक)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
Kartā (agreeing with कविः; concomitant action)
TypeParticiple
Rootभृ (धातु) → वर्तमान कृदन्त: बिभ्रत्
पुरुस्पृहम्much-desired, greatly longed-for
पुरुस्पृहम्:
Karma (as qualifier of ‘कारम्’)
TypeAdjective
Rootपुरु + स्पृह (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)