Mantra 7
Sukta 9.12
Devata: Soma Pavamāna (as Vanaspati)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
नित्यस्तोत्रो वनस्पतिर्धीनामन्तः सबर्दुघः । हिन्वानो मानुषा युगा ॥
Samhita Patha (IAST)
नित्य॑स्तोत्रो॒ वन॒स्पति॑र्धी॒नाम॒न्तः स॑ब॒र्दुघ॑: । हि॒न्वा॒नो मानु॑षा यु॒गा ॥
Transliteration
nítya-stotro vanaspátir dhīnā́m ántar sabaḥ-dúghaḥ | hinvā́nō mā́nuṣā yugā́ ||
Translation
Ever praised, the Lord of the wood (the pressed plant-power), within the thoughts a giver of rich yield, he drives on the human ages—impelling the long labour of mankind toward ripeness of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
नित्य॑ऽस्तोत्रः । वन॒स्पतिः॑ । धी॒नाम् । अ॒न्तरिति॑ । स॒बः॒ऽदुघः॑ । हि॒न्वा॒नः । मानु॑षा । यु॒गा ॥नित्यस्तोत्रः । वनस्पतिः । धीनाम् । अन्तरिति । सबःदुघः । हिन्वानः । मानुषा । युगा ॥nitya-stotraḥ | vanaspatiḥ | dhīnām | antariti | sabaḥ-dughaḥ | hinvānaḥ | mānuṣā | yugā
Word by Word
नित्यस्त॑ोत्रःever-praised / having constant hymns
नित्यस्त॑ोत्रः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + स्तोत्र (प्रातिपदिक < √स्तु ‘स्तुतौ’)
वनस्पतिःlord of the wood (Soma/plant)
वनस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक; वन + पति)
धीनाम्of the thoughts / prayers
धीनाम्:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootअन्तर् (प्रातिपदिक)
सबर्दुघःabundantly yielding (milk/juice)
सबर्दुघः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसबर्दुघ (प्रातिपदिक; सबर् + दुह्-घञ्, ‘milk-yielding/flowing’)
हिन्वानःimpelling / setting in motion
हिन्वानः:
Kartā (कर्तृवाचकः)
TypeParticiple
Root√हिन्/हिव् (प्रेरणे) → हिन्वत् (वर्तमान कृदन्त)
मानुषाmen / human beings
मानुषा:
Karma (प्रेरणायाः कर्म—‘humans’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
युगाyokes (also: ages)
युगा:
Karma (प्रेरणायाः कर्म—‘yokes/ages’)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)