Mantra 6
Sukta 9.12
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र वाचमिन्दुरिष्यति समुद्रस्याधि विष्टपि । जिन्वन्कोशं मधुश्चुतम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र वाच॒मिन्दु॑रिष्यति समु॒द्रस्याधि॑ वि॒ष्टपि॑ । जिन्व॒न्कोशं॑ मधु॒श्चुत॑म् ॥
Transliteration
prá vā́cam índur iṣyati samudrásyādhi viṣṭápi | jínvan kóśaṃ madhu-ścútam ||
Translation
The luminous Indu sends forth the inspired Word from the seat above the ocean of being; he quickens the vessel, dripping with honeyed delight, so that speech and consciousness may become abundant.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । वाच॑म् । इन्दुः॑ । इ॒ष्य॒ति॒ । स॒मु॒द्रस्य॑ । अधि॑ । वि॒ष्टपि॑ । जिन्व॑न् । कोश॑म् । म॒धु॒ऽश्चुत॑म् ॥प्र । वाचम् । इन्दुः । इष्यति । समुद्रस्य । अधि । विष्टपि । जिन्वन् । कोशम् । मधुश्चुतम् ॥pra | vācam | induḥ | iṣyati | samudrasya | adhi | viṣṭapi | jinvan | kośam | madhu-ścutam
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वाचम्speech, voice
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री) < √वच्
इन्दुःIndu (Soma), the drop
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (पुं) < √इन्द्/इन्दु (सोम)
ऋष्यतिmoves/flows, rushes
ऋष्यति:
—
TypeVerb
Root√ऋष् (ऋष्यति)
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसमुद्र (पुं)
अधिupon, over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/उपपद-अव्यय)
विष्टपिon the (heavenly) seat/region
विष्टपि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविष्टपि (नपुं) < *वि-स्तपि/विष्टप (cosmic seat/region)
जिन्वन्quickening, invigorating
जिन्वन्:
Kartā (as qualifier of the subject)
TypeParticiple
Root√जिव्/जि (जिन्वति)
कोशम्vessel, cask, receptacle
कोशम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोश (पुं)
मधुश्चुतम्honey-dripping, sweet-flowing
मधुश्चुतम्:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective (past participial compound)
Rootमधु-च्युत (बहुव्रीहि/कर्मधारय) < मधु + √च्युत्/√च्यु (to drip)