Mantra 5
Sukta 9.12
Devata: Soma Pavamāna (Indu as aspect of Soma)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
यः सोमः कलशेष्वाँ अन्तः पवित्र आहितः । तमिन्दुः परि षस्वजे ॥
Samhita Patha (IAST)
यः सोम॑: क॒लशे॒ष्वाँ अ॒न्तः प॒वित्र॒ आहि॑तः । तमिन्दु॒: परि॑ षस्वजे ॥
Transliteration
yáḥ sómaḥ kalaśéṣv ā́ntar pavítra ā́hitaḥ | tám índuḥ pári sasvajé ||
Translation
That Soma who is set within the jars, placed inwardly in the purifier—him the luminous Indu embraces all around, enclosing and perfecting the clarified essence in us.
Padapatha (Word Analysis)
यः । सोमः॑ । क॒लशे॑षु । आ । अ॒न्तरिति॑ । प॒वित्रे॑ । आऽहि॑तः । तम् । इन्दुः॑ । परि॑ । स॒स्व॒जे॒ ॥यः । सोमः । कलशेषु । आ । अन्तरिति । पवित्रे । आहितः । तम् । इन्दुः । परि । सस्वजे ॥yaḥ | somaḥ | kalaśeṣu | ā | antariti | pavitre | āhitaḥ | tam | induḥ | pari | sasvaje
Word by Word
यःwho; he who
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशकः (यः = ‘who/which’, ‘he who’)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमःSoma (the pressed/filtered sacred drink; Soma deity)
सोमः:
कर्तृ (यः सोमः …) / विषयः
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
कलशेषुin the jars; in the vessels
कलशेषु:
अधिकरण (स्थान) — ‘in the jars/vessels’
TypeNoun
Rootकलश- (प्रातिपदिक)
आन्those (them)
आन्:
कर्म (of implied ‘being in/entering’ with locative context; ‘those (vessels)’)
TypePronoun (enclitic) / particle-like
Rootअस्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘अ’ = idam/ayam-series; Vedic enclitic)
अन्तःwithin; inside
अन्तः:
अधिकरण-विशेषण (स्थान-निर्देशः) — ‘inside/within’
TypeIndeclinable
Rootअन्तर्/अन्तः (अव्यय/उपसर्गीय-प्रयोग)
पवित्रेin the filter; in the strainer
पवित्रे:
अधिकरण (स्थान) — ‘in/within the strainer (filter)’
TypeNoun
Rootपवित्र- (प्रातिपदिक)
आहितःplaced; deposited; set
आहितः:
कर्तृ-विशेषणः (सोमः … आहितः = ‘Soma placed/deposited’)
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Rootआ-धा (धातु: √धा ‘to place’) → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘आहित’
तम्him; that
तम्:
कर्म (of ‘षस्वजे’) — ‘him/that (Soma)’
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्दुःIndu; the bright drop (Soma)
इन्दुः:
कर्तृ (of ‘षस्वजे’) — ‘Indu (the bright drop/Soma)’
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
परिaround; all around
परि:
क्रियाविशेषण/उपसर्गः (embracing ‘around’)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
षस्वजेembraced; clasped
षस्वजे:
क्रिया (कर्तृ: इन्दुः; कर्म: तम्)
TypeVerb
Root√स्वज् (स्वजँ/स्वञ्ज् ‘to embrace, clasp’) with उपसर्ग ‘परि-’