HomeRig VedaMandala 9Sukta 114Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.114

Rishi: Kāśyapa (hymn context).
Devata: Soma; with protective invocation via Ādityas and ritual powers.
Chandas: Jagatī.

सप्त दिशो नानासूर्याः सप्त होतार ऋत्विजः । देवा आदित्या ये सप्त तेभिः सोमाभि रक्ष न इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

स॒प्त दिशो॒ नाना॑सूर्याः स॒प्त होता॑र ऋ॒त्विज॑: । दे॒वा आ॑दि॒त्या ये स॒प्त तेभि॑: सोमा॒भि र॑क्ष न॒ इन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥

saptá díśo nā́nā-sūryāḥ saptá hótāra ṛtvíjaḥ | devā́ ādityā́ yé saptá tébhiḥ somā́bhi rakṣa na indrā́yendo pári srava ||

Seven directions with their many suns, seven hotṛ-priests and seasonal sacrificers; the seven Ādityas—by them, O Soma, guard us on every side. O Indra’s Soma, flow around and into us.

स॒प्त । दिशः॑ । नाना॑ऽसूर्याः । स॒प्त । होता॑रः । ऋ॒त्विजः॑ । दे॒वाः । आ॒दि॒त्याः । ये । स॒प्त । तेभिः॑ । सो॒म॒ । अ॒भि । र॒क्ष॒ । नः॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥सप्त । दिशः । नानासूर्याः । सप्त । होतारः । ऋत्विजः । देवाः । आदित्याः । ये । सप्त । तेभिः । सोम । अभि । रक्ष । नः । इन्द्राय । इन्दो इति । परि । स्रव ॥sapta | diśaḥ | nānāsūryāḥ | sapta | hotāraḥ | ṛtvijaḥ | devāḥ | ādityāḥ | ye | sapta | tebhiḥ | soma | abhi | rakṣa | naḥ | indrāya | indo iti | pari | srava

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (दिशः/होतारः/देवाः इत्यादीनाम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
दिशःdirections, quarters
दिशः:
Kartā (वाक्ये नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootदिश् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक: दिश्/दिशा)
नानाvariously, in diverse ways
नाना:
विशेषण/क्रियाविशेषण (विविधतां दर्शयति)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय)
सूर्याःsuns (solar ones)
सूर्याः:
Kartā (दिशः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootसूर्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (होतॄणाम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
होतारःHotar-priests, invokers
होतारः:
Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootहोतृ (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; √हु ‘यजने/आह्वाने’ इत्यस्मात्)
ऋत्विजःseasonal priests, officiants
ऋत्विजः:
Kartā (होतारः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; ऋतु + √यज् ‘यजने’)
देवाःgods
देवाः:
Kartā (नामवाक्य-कर्तृभावः)
TypeNoun
Rootदेव (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
आदित्याःĀdityas
आदित्याः:
Kartā (देवाः इत्यस्य समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootआदित्य (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
येwho, which
ये:
सम्बन्ध/अन्वय (देवाः/आदित्याः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विधेय-विशेषण (ये… ते इत्यस्य)
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा सप्त (अव्यय-रूप)
तेthose
ते:
Kartā (अन्वय-प्रत्यवस्थानम्: ‘those’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेभिःwith them, by them
तेभिः:
Karaṇa (सह/उपाय-भावः: ‘with/by them’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमाभिःwith Soma (draughts/drops)
सोमाभिः:
Karaṇa (सहकारि-करणम्: ‘with soma-drops’)
TypeNoun
Rootसोम (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
रक्षprotect
रक्ष:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने/रक्षणे)
नःus, our
नः:
Karma (रक्षणस्य विषयः: ‘us’) / सम्भाव्य-सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna (यस्यार्थे: ‘for Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन (आह्वानम्)
TypeNoun
Rootइन्दु (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; सोमस्य नाम)
परिaround, forth (as preverb)
परि:
क्रियाविशेषण (परितः/समन्तात्-भावः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow, stream
स्रव:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√स्रु (स्रवणे/प्रवाहे)