Mantra 9
Sukta 9.109
Devata: Soma (Pavamāna/Indu)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्दुः पुनानः प्रजामुराणः करद्विश्वानि द्रविणानि नः ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्दु॑: पुना॒नः प्र॒जामु॑रा॒णः कर॒द्विश्वा॑नि॒ द्रवि॑णानि नः ॥
Transliteration
índuḥ punānó prajā́m urāṇáḥ karad víśvāni dráviṇāni naḥ ||
Translation
The Indu, purifying himself, widening our becomings, shall make for us all riches—every substance of force and joy needed for the soul’s fulfilment.
Padapatha (Word Analysis)
इन्दुः॑ । पु॒ना॒नः । प्र॒ऽजाम् । उ॒रा॒णः । क॒र॒त् । विश्वा॑नि । द्रवि॑णानि । नः॒ ॥इन्दुः । पुनानः । प्रजाम् । उराणः । करत् । विश्वानि । द्रविणानि । नः ॥induḥ | punānaḥ | pra-jām | urāṇaḥ | karat | viśvāni | draviṇāni | naḥ
Word by Word
इन्दुःIndu (Soma), the bright drop
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक) < √इन्द्/इन्द् (दीप्तौ/स्रवणे इति वैदिक-व्युत्पत्तिः; सोम-पर्यायः)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
कर्तृ (कर्तरि प्रयोगः) / विशेषणत्वेन कर्तृ-सम्बन्धी
TypeParticiple (Adjective)
Root√पू (पूञ्) ‘पवने/शोधने’
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा- (प्र + √जन्) ‘सन्तति/प्रजा’
उराणःpromoting/bringing forth (progeny)
उराणः:
कर्तृ (कर्तरि) / विशेषणत्वेन कर्तृ-सम्बन्धी
TypeParticiple (Adjective)
Root√उर्/√उराण् (वैदिक) ‘उत्साहे/प्रेरणे/उत्सृजने’ (सोमस्य ‘उत्साहयन्/उत्पादयन्’ इत्यर्थे)
करत्may he make; let him grant
करत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (द्रविणानि सह) / विशेषणत्वेन कर्म-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootविश्व- (सर्व) (प्रातिपदिक)
द्रविणानिwealths, riches
द्रविणानि:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक) ‘धन/सम्पत्’
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (अस्मभ्यम्) / अथवा षष्ठी-सम्बन्धः (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)