Mantra 19
Sukta 9.109
Rishi: Pavamāna seers.
Devata: Soma Pavamāna; offering directed to Indra.
Chandas: Likely Jagatī (scan required).
Samhita Patha (Devanagari)
असर्जि वाजी तिरः पवित्रमिन्द्राय सोमः सहस्रधारः ॥
Samhita Patha (IAST)
अस॑र्जि वा॒जी ति॒रः प॒वित्र॒मिन्द्रा॑य॒ सोम॑: स॒हस्र॑धारः ॥
Transliteration
ásarji vājī́ tiráḥ pavítram índrāya sómaḥ sahásra-dhāraḥ ||
Translation
The victorious Soma, thousand-streamed, has been released across the filter for Indra: the purified delight is set free to feed the illumined Force and establish the wideness of truth.
Padapatha (Word Analysis)
अस॑र्जि । वा॒जी । ति॒रः । प॒वित्र॑म् । इन्द्रा॑य । सोमः॑ । स॒हस्र॑ऽधारः ॥असर्जि । वाजी । तिरः । पवित्रम् । इन्द्राय । सोमः । सहस्रधारः ॥asarji | vājī | tiraḥ | pavitram | indrāya | somaḥ | sahasra-dhāraḥ
Word by Word
असर्जिwas released/was let flow
असर्जि:
—
TypeVerb
Root√सृज् (सृजति)
वाजीthe swift one / the prize-winning (Soma)
वाजी:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक: वाजिन् < वाज ‘strength, prize, speed’)
तिरःacross, through, over
तिरः:
Adhikaraṇa (directional/locative sense) / Kriyā-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/उपसर्गीय)
पवित्रम्the filter (sieve)
पवित्रम्:
Karma (goal/through which motion is conceived) / Adhikaraṇa (path)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक; from √पू ‘to purify’ → ‘purifier, filter’)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā (apposition to वाजी)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सहस्रधारःhaving a thousand streams / thousand-flowing
सहस्रधारः:
Kartā (qualifier of सोमः)
TypeAdjective
Rootसहस्र-धार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि-समास; सहस्र ‘thousand’ + धार ‘stream’)