Mantra 17
Sukta 9.109
Rishi: Pavamāna seers.
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Jagatī (scan required).
Samhita Patha (Devanagari)
स वाज्यक्षाः सहस्ररेता अद्भिर्मृजानो गोभिः श्रीणानः ॥
Samhita Patha (IAST)
स वा॒ज्य॑क्षाः स॒हस्र॑रेता अ॒द्भिर्मृ॑जा॒नो गोभि॑: श्रीणा॒नः ॥
Transliteration
sá vājī́ akṣāriti sahásra-retā adbhír mṛjānó góbhīḥ śrīṇānáḥ ||
Translation
He, the bearer of victorious force, streams—of a thousand seeds—being cleansed by the waters and strengthened by the Rays: the Soma-power becomes fertile and luminous in the purified life.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वा॒जी । अ॒क्षा॒रिति॑ । स॒हस्र॑ऽरेताः । अ॒त्ऽभिः । मृ॒जा॒नः । गोऽभिः॑ । श्री॒णा॒नः ॥सः । वाजी । अक्षारिति । सहस्ररेताः । अत्भिः । मृजानः । गोभिः । श्रीणानः ॥saḥ | vājī | akṣāriti | sahasra-retāḥ | at-bhiḥ | mṛjānaḥ | gobhiḥ | śrīṇānaḥ
Word by Word
सhe
स:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सः/सा/तत्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
वाज्य॑क्षाःhaving swift/strong wheels (or: axle/eyes)
वाज्य॑क्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवाजि + अक्ष (समासः: वाजि-अक्ष) प्रातिपदिक
सहस्र॑रेताःof thousandfold seed/stream (abounding in semen/flow)
सहस्र॑रेताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसहस्र + रेतस् (समासः: सहस्र-रेतस्) प्रातिपदिक
अ॒द्भिःwith waters
अ॒द्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअप् (अपः) प्रातिपदिक
मृ॑जा॒नःcleansing/purifying himself
मृ॑जा॒नः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootमृज् (धातु) → मृजान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद) वर्तमान कृदन्त
गोभिःwith cows (i.e., with milk)
गोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगो (गौः) प्रातिपदिक
श्रीणा॒नःmixing/strengthening (himself), being filled
श्रीणा॒नः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootश्री (धातु; वैदिक प्रयोगः ‘श्रीणाति’ = मिश्रयति/पूरयति) → श्रीणान (शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद) वर्तमान कृदन्त