Mantra 16
Sukta 9.109
Rishi: Pavamāna seers.
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Jagatī (scan required).
Samhita Patha (Devanagari)
प्र सुवानो अक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र सु॑वा॒नो अ॑क्षाः स॒हस्र॑धारस्ति॒रः प॒वित्रं॒ वि वार॒मव्य॑म् ॥
Transliteration
prá suvānó akṣāriti sahásra-dhāras tiráḥ pavítraṃ ví vā́ram avyám ||
Translation
Pressed forth, he streams with a thousand currents across the filter, spreading wide the woolen strainer: the delight pours in manifold waves, opening the subtle passages of purification.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । सु॒वा॒नः । अ॒क्षा॒रिति॑ । स॒हस्र॑ऽधारः । ति॒रः । प॒वित्र॑म् । वि । वार॑म् । अव्य॑म् ॥प्र । सुवानः । अक्षारिति । सहस्रधारः । तिरः । पवित्रम् । वि । वारम् । अव्यम् ॥pra | suvānaḥ | akṣāriti | sahasra-dhāraḥ | tiraḥ | pavitram | vi | vāram | avyam
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga) / pra
सुवानःbeing pressed/being set in motion (Soma flowing)
सुवानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√सु (सु- प्रसवने/सवने) → suvāna- (pres. act. ptc.)
अक्षाःaxles; (fig.) wheels/axes
अक्षाः:
Kartā (apposition/descriptor)
TypeNoun
Rootअक्ष (prātipadika)
सहस्रधारःhaving a thousand streams
सहस्रधारः:
Kartā (qualifier of सुवानः)
TypeAdjective
Rootसहस्र- + धार (धृ/धार) → sahasra-dhāra-
तिरःacross, through
तिरः:
—
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (avyaya) / tiras
पवित्रम्the filter (sieve for Soma)
पवित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपवित्र (prātipadika)
विapart, widely, in different directions
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (upasarga) / vi
वारम्enclosure/covering; (here) the fleece/strainer-cover
वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार (prātipadika)
अव्यम्woollen, made of sheep’s wool
अव्यम्:
Karma (qualifier of वारम्)
TypeAdjective
Rootअव्य (prātipadika) < अवि ‘sheep’