Mantra 9
Sukta 9.108
Devata: Soma Pavamāna (as īṣaspati, lord of plenitude)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि द्युम्नं बृहद्यश इषस्पते दिदीहि देव देवयुः । वि कोशं मध्यमं युव ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि द्यु॒म्नं बृ॒हद्यश॒ इष॑स्पते दिदी॒हि दे॑व देव॒युः । वि कोशं॑ मध्य॒मं यु॑व ॥
Transliteration
abhí dyumnáṃ bṛhád yáśa íṣas-pate didī́hi deva deva-yúḥ | ví kóśaṃ madhyamáṃ yúva ||
Translation
Shine forth toward the great glory, O lord of plenitude; blaze, O god, desired by the god-seeking soul, and open wide the middle treasury within us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । द्यु॒म्नम् । बृ॒हत् । यशः॑ । इषः॑ । प॒ते॒ । दि॒दी॒हि । दे॒व॒ । दे॒व॒ऽयुः । वि । कोश॑म् । म॒ध्य॒मम् । यु॒व॒ ॥अभि । द्युम्नम् । बृहत् । यशः । इषः । पते । दिदीहि । देव । देवयुः । वि । कोशम् । मध्यमम् । युव ॥abhi | dyumnam | bṛhat | yaśaḥ | iṣaḥ | pate | didīhi | deva | deva-yuḥ | vi | kośam | madhyamam | yuva
Word by Word
अभिtowards, over
अभि:
Adhikaraṇa (directional/goal marker)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
द्यु॒म्नम्splendour, brilliance
द्यु॒म्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक)
बृ॒हत्great, lofty
बृ॒हत्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootबृ॒हत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
इषस्पतेO lord of refreshment/strength (bestower of vigour)
इषस्पते:
(Sambodhana) — addressed deity
TypeNoun (vocative epithet)
Rootइषस् + पति (समास: षष्ठी-तत्पुरुष)
दिदी॒हिshine forth, blaze
दिदी॒हि:
(Kriyā) — imperative action
TypeVerb
Rootदीदी (धातु: √दीप्/√दी ‘to shine’; वैदिके ‘दीदी’ इति धातुरूप-प्रयोगः)
देवO god
देव:
(Sambodhana)
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवयुःgod-seeking, devoted to the gods
देवयुः:
Kartā (as subject/epithet of the addressed one) / (Sambodhana as epithet)
TypeAdjective/Noun
Rootदेव + यु (प्रातिपदिक; ‘देवयु’ = देवेषु यु/युज्-भावः ‘god-seeking/devoted to the gods’)
विapart, widely
वि:
(Upasarga to verb/idea) — manner/intensity
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
कोशम्container, sheath, vessel (cask)
कोशम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
मध्यमम्middle, central
मध्यमम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्यम (विशेषण-प्रातिपदिक)
युवO young one (youthful)
युव:
(Sambodhana)
TypeAdjective/Noun
Rootयु (धातु/प्रातिपदिक; वैदिके ‘युव’ = ‘युवा/युवन्’ इत्यस्य रूपभेदः)