HomeRig VedaMandala 9Sukta 107Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.107

Devata: Soma Pavamāna

दुहान ऊधर्दिव्यं मधु प्रियं प्रत्नं सधस्थमासदत् । आपृच्छ्यं धरुणं वाज्यर्षति नृभिर्धूतो विचक्षणः ॥

दु॒हा॒न ऊध॑र्दि॒व्यं मधु॑ प्रि॒यं प्र॒त्नं स॒धस्थ॒मास॑दत् । आ॒पृच्छ्यं॑ ध॒रुणं॑ वा॒ज्य॑र्षति॒ नृभि॑र्धू॒तो वि॑चक्ष॒णः ॥

duhāná ū́dhar divyáṃ mádhu priyáṃ pratnáṃ sadhástham ā́sadat | āpṛ́cchyaṃ dharúṇaṃ vājī́ arṣati nṛ́bhir dhūtó vi-cákṣaṇaḥ ||

Milking the heavenly udder—the dear honey—he has reached the ancient seat of union. Seeking the firm foundation, the impelling force flows on, purified by the human powers, wide-seeing in discernment.

दु॒हा॒नः । ऊधः॑ । दि॒व्यम् । मधु॑ । प्रि॒यम् । प्र॒त्नम् । स॒धऽस्थ॑म् । आ । अ॒स॒द॒त् । आ॒ऽपृच्छ्य॑म् । ध॒रुण॑म् । वा॒जी । अ॒र्ष॒ति॒ । नृऽभिः॑ । धू॒तः । वि॒ऽच॒क्ष॒णः ॥दुहानः । ऊधः । दिव्यम् । मधु । प्रियम् । प्रत्नम् । सधस्थम् । आ । असदत् । आपृच्छ्यम् । धरुणम् । वाजी । अर्षति । नृभिः । धूतः । विचक्षणः ॥duhānaḥ | ūdhaḥ | divyam | madhu | priyam | pratnam | sadha-stham | ā | asadat | āpṛcchyam | dharuṇam | vājī | arṣati | nṛ-bhiḥ | dhūtaḥ | vi-cakṣaṇaḥ

दुहानःmilking, drawing (forth)
दुहानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootदुह् (धातु) → दुह् + शानच्
ऊधःudder
ऊधः:
कर्म
TypeNoun
Rootऊधस् (प्रातिपदिक)
दिव्यम्heavenly, divine
दिव्यम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
मधुsweet drink, honey (Soma)
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
प्रत्नम्ancient, primeval
प्रत्नम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
सधस्थम्seat, common place/abode (ritual seat)
सधस्थम्:
कर्म/अधिकरण (गत्यर्थे लक्ष्य-स्थानम्)
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
आसदत्sat down upon, reached
आसदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-√सद् (सद्) (धातु)
आपृच्छ्यम्to be asked/consulted, worth asking
आपृच्छ्यम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeVerbal adjective
Rootआ-√पृच्छ् (पृच्छ्) + यत् (gerundive)
धारुणम्firm, supporting, steadfast
धारुणम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootधारुण (प्रातिपदिक)
वाजिprize-winning, swift; the racer
वाजि:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
अर्षतिrushes, streams, moves swiftly
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ) (धातु)
नृभिःby men, with men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
धूतःshaken, purified (by shaking/straining)
धूतः:
कर्तृ (वाजि/सोमस्य विशेषण)
TypeParticiple
Root√धू (धातु) → धू + क्त
विचक्षणःclear-sighted, discerning
विचक्षणः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचक्षण (प्रातिपदिक)