Mantra 2
Sukta 9.106
Devata: Soma for Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अयं भराय सानसिरिन्द्राय पवते सुतः । सोमो जैत्रस्य चेतति यथा विदे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं भरा॑य सान॒सिरिन्द्रा॑य पवते सु॒तः । सोमो॒ जैत्र॑स्य चेतति॒ यथा॑ वि॒दे ॥
Transliteration
ayáṃ bhárāya sānasír índrāya pavate sutáḥ | sómo jáitrasya cetati yáthā vidé ||
Translation
This pressed Soma flows for bearing and winning, for Indra. Soma awakens the victorious consciousness, so that we may know—so that knowledge may be found in the right way.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । भरा॑य । सा॒न॒सिः । इन्द्रा॑य । प॒व॒ते॒ । सु॒तः । सोमः॑ । जैत्र॑स्य । चे॒त॒ति॒ । यथा॑ । वि॒दे ॥अयम् । भराय । सानसिः । इन्द्राय । पवते । सुतः । सोमः । जैत्रस्य । चेतति । यथा । विदे ॥ayam | bharāya | sānasiḥ | indrāya | pavate | sutaḥ | somaḥ | jaitrasya | cetati | yathā | vide
Word by Word
अयम्this (one), he (i.e., this Soma)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भरायfor bearing/support; for the prize/booty (as goal)
भराय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक; ‘भरण/भृत्यर्थ’)
सानसिःwinner; gainer; one who wins (booty)
सानसिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसानसि (प्रातिपदिक; ‘लाभ/विजय/प्राप्ति’)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पवतेis purified; flows (as purified)
पवते:
Kriyā
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘पवते’ = शुद्ध्यति/पवित्रो भवति) अथवा पव् (वेदिक-प्रयोग)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
Kartā
TypeParticiple (Past Passive)
Rootसु (धातु; ‘सुनोति’), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
जैत्रस्यof the victorious one / of victory
जैत्रस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective (used substantively)
Rootजैत्र (प्रातिपदिक; ‘जय-सम्बन्धिन्/विजयी’)
चेततिsets in motion; makes manifest; is intent
चेतति:
Kriyā
TypeVerb
Rootचित् (धातु; ‘चेतति’ = अवबुध्यते/प्रेरयति—वेदिके ‘उत्साहयति/प्रकाशते’)
यथाas; so that
यथा:
Adverbial (manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
विदेmay he find/attain; may he know (i.e., reach the goal)
विदे:
Kriyā
TypeVerb
Rootविद् (धातु; ‘जानाति/विन्दति’), वेदिके ‘विदे’ = दत्तिवत्/लाभार्थं—अर्थे विवादः