Mantra 3
Sukta 9.105
Devata: Soma (as offering for the Devas)
Samhita Patha (Devanagari)
अयं दक्षाय साधनोऽयं शर्धाय वीतये । अयं देवेभ्यो मधुमत्तमः सुतः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं दक्षा॑य॒ साध॑नो॒ऽयं शर्धा॑य वी॒तये॑ । अ॒यं दे॒वेभ्यो॒ मधु॑मत्तमः सु॒तः ॥
Transliteration
ayáṃ dákṣāya sā́dhano ’yáṃ śárdhāya vītáye | ayáṃ devébhyo mádhumattamaḥ sutáḥ ||
Translation
This Soma is the accomplisher for the power of discerning skill (dakṣa); this is for the host (śardha) for their right enjoyment and taking in. This, pressed out, is for the gods the most honey-full—densest in sweetness and delight.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । दक्षा॑य । साध॑नः । अ॒यम् । शर्धा॑य । वी॒तये॑ । अ॒यम् । दे॒वेभ्यः॑ । मधु॑मत्ऽतमः । सु॒तः ॥अयम् । दक्षाय । साधनः । अयम् । शर्धाय । वीतये । अयम् । देवेभ्यः । मधुमत्तमः । सुतः ॥ayam | dakṣāya | sādhanaḥ | ayam | śardhāya | vītaye | ayam | devebhyaḥ | madhumat-tamaḥ | sutaḥ
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दक्षायfor skill/ability (dakṣa)
दक्षाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
साधनःaccomplisher; one who brings about
साधनः:
Kartā
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक) < √साध् (साधने ‘to accomplish’)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्धायfor the troop/host (company)
शर्धाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootशर्ध (प्रातिपदिक)
वीतयेfor enjoyment/feasting; for the (ritual) enjoyment
वीतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवीति (प्रातिपदिक) < √वी (वे/वय् ‘to pursue, enjoy, seek’)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मधुमत्तमःmost honey-sweet; sweetest
मधुमत्तमः:
Kartā
TypeAdjective (superlative)
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु + मतुप्
सुतःpressed (Soma); expressed
सुतः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootसुत (प्रातिपदिक) < √सु (सवने ‘to press/extract (Soma)’)