Mantra 5
Sukta 9.104
Devata: Soma (Indu), Pavamāna context
Samhita Patha (Devanagari)
स नो मदानां पत इन्दो देवप्सरा असि । सखेव सख्ये गातुवित्तमो भव ॥
Samhita Patha (IAST)
स नो॑ मदानां पत॒ इन्दो॑ दे॒वप्स॑रा असि । सखे॑व॒ सख्ये॑ गातु॒वित्त॑मो भव ॥
Transliteration
sá no madānāṃ pata índo deva-psárā asi | sákhēva sákhye gātu-víttamo bhava ||
Translation
You are for us the lord of ecstasies, O Indu, a divine inspirer. Like a friend in friendship, become for us the best knower of the paths—leading us surely in the journey of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
सः । नः॒ । म॒दा॒ना॒म् । प॒ते॒ । इन्दो॒ इति॑ । दे॒वऽप्स॑राः । अ॒सि॒ । सखा॑ऽइव । सख्ये॑ । गा॒तु॒वित्ऽत॑मः । भ॒व॒ ॥सः । नः । मदानाम् । पते । इन्दो इति । देवप्सराः । असि । सखाइव । सख्ये । गातुवित्तमः । भव ॥saḥ | naḥ | madānām | pate | indo iti | deva-psarāḥ | asi | sakhā-iva | sakhye | gātuvit-tamaḥ | bhava
Word by Word
सhim/it
स:
कर्म
TypePronoun
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (genitive) / सम्प्रदान (contextual: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदानाम्of the exhilarations/intoxicating joys
मदानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
पतिःlord/master
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet of Soma)
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
देवप्सराःdivine-apsaras(-like), of heavenly beauty
देवप्सराः:
कर्तृ (as predicate-nominative) / विशेषण
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootदेवप्सरस् (प्रातिपदिक; ‘divine apsaras-like/with divine beauty’)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सखा(as) a friend
सखा:
कर्तृ (comparative: ‘as a friend’)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
इवlike/as
इव:
सम्बन्ध (simile-marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
सख्येin friendship
सख्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
गातुवित्तमःbest path-finder / best guide to the way
गातुवित्तमः:
कर्तृ (predicate adjective) / विशेषण
TypeAdjective (superlative)
Rootगातुवित्तम (प्रातिपदिक; गातु-वित्तम ‘best at finding/obtaining paths/ways’)
भवbecome / be
भव:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)