Mantra 6
Sukta 9.104
Devata: Soma Pavamāna (as protector/purifier against hostile forces)
Samhita Patha (Devanagari)
सनेमि कृध्यस्मदा रक्षसं कं चिदत्रिणम् । अपादेवं द्वयुमंहो युयोधि नः ॥
Samhita Patha (IAST)
सने॑मि कृ॒ध्य१॒॑स्मदा र॒क्षसं॒ कं चि॑द॒त्रिण॑म् । अपादे॑वं द्व॒युमंहो॑ युयोधि नः ॥
Transliteration
sánemi kṛ́dhy asmad ā́ rakṣásaṃ kaṃ cid atríṇam | ápādevaṃ dvayúm áṃho yuyodhi naḥ ||
Translation
Make for us a secure boundary; drive away from us any devouring Rakshasa. Ward off from us the godless, double-faced harm; fight it away from our path.
Padapatha (Word Analysis)
सने॑मि । कृ॒धि । अ॒स्मत् । आ । र॒क्षस॑म् । कम् । चि॒त् । अ॒त्रिण॑म् । अप॑ । अदे॑वम् । द्व॒युम् । अंहः॑ । यु॒यो॒धि॒ । नः॒ ॥सनेमि । कृधि । अस्मत् । आ । रक्षसम् । कम् । चित् । अत्रिणम् । अप । अदेवम् । द्वयुम् । अंहः । युयोधि । नः ॥sanemi | kṛdhi | asmat | ā | rakṣasam | kam | cit | atriṇam | apa | adevam | dvayum | aṃhaḥ | yuyodhi | naḥ
Word by Word
सनेमिmay I win/obtain
सनेमि:
Kartā (वक्ता/यजमानः) — क्रियायाः कर्ता
TypeVerb
Root√सन् (san) / सन्- (प्राप्तौ) अथवा √सन् (to win, gain)
कृध्यbe roused / be wrathful (against…)
कृध्य:
(आह्वान) — संबोधन-प्रयुक्तः; कर्ता = त्वम् (देवः/सोमः)
TypeVerb
Root√क्रुध् (krudh) ‘क्रोधे/रोषे’ (Vedic: ‘be angry, be roused’)
अस्मदात्from us
अस्मदात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (1st pers. pronoun)
रक्षसम्the demon / evil power
रक्षसम्:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षस् (rakṣas) ‘राक्षस-शक्ति/दुष्ट-भूत’
कम्some / any
कम्:
Karma (विशेष्य ‘अत्रिणम्’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootक (interrog./indef. pronoun stem)
चित्even / indeed / any at all
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (particle)
अत्रिणम्the devourer / hostile eater
अत्रिणम्:
Karma (रक्षसम् इत्यस्य विशेषण/समन्वयः: ‘रक्षसं … अत्रिणम्’)
TypeNoun/Adjective
Rootअत्रिन् (atrín) ‘अन्न-भक्षक/भक्षयिता’; RV में ‘devourer, hostile eater’
अपादेवम्godless / non-divine
अपादेवम्:
Karma (युयोधि-क्रियायाः; शत्रु-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअप- + देव (deva) (प्रातिपदिकम्); बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः ‘देव-रहित/अदेव’
द्वयुम्twofold / double
द्वयुम्:
Karma (अंहः इत्यस्य/शत्रोः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootद्वयु (dvayú) ‘द्विविध/द्वय-युक्त’ (Vedic adj.)
अंहःdistress / sin / harm
अंहः:
Karma
TypeNoun
Rootअंहस् (aṃhas) ‘अंहः: संकट/पाप/दुःख’
युयोधिdrive away / repel / fight off
युयोधि:
(आह्वान) — कर्ता = त्वम् (देवः/सोमः); कर्म = अपादेवम्…अंहः
TypeVerb
Root√युध् (yudh) ‘युद्धे’
नःfor us / to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (enclitic pronoun)