Mantra 3
Sukta 9.102
Rishi: Soma Pavamāna corpus; precise attribution requires Anukramaṇī confirmation.
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī; verify by metrical count.
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीणि त्रितस्य धारया पृष्ठेष्वेरया रयिम् । मिमीते अस्य योजना वि सुक्रतुः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्रीणि॑ त्रि॒तस्य॒ धार॑या पृ॒ष्ठेष्वेर॑या र॒यिम् । मिमी॑ते अस्य॒ योज॑ना॒ वि सु॒क्रतु॑: ॥
Transliteration
trī́ṇi tritásya dhā́rayā pṛṣṭhéṣv ér̥ayā rayím | mimī́te asya yójanā ví sukrátuḥ ||
Translation
With his stream he sets in motion the wealth upon the heights of Trita—threefold; the one of luminous will measures out his linkings and extensions in their right order.
Padapatha (Word Analysis)
त्रीणि॑ । त्रि॒तस्य॑ । धार॑या । पृ॒ष्ठेषु॑ । आ । ई॒र॒य॒ । र॒यिम् । मिमी॑ते । अ॒स्य॒ । योज॑ना । वि । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥त्रीणि । त्रितस्य । धारया । पृष्ठेषु । आ । ईरय । रयिम् । मिमीते । अस्य । योजना । वि । सुक्रतुः ॥trīṇi | tritasya | dhārayā | pṛṣṭheṣu | ā | īraya | rayim | mimīte | asya | yojanā | vi | su-kratuḥ
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
कर्म (संख्या-विशेषणम्)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
त्रितस्यof Trita
त्रितस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper)
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)
धारयाwith a stream; by a flow
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
पृष्ठेषुon/among the backs (surfaces)
पृष्ठेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
ईरयाimpel! set in motion!
ईरया:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootईरय् (धातु; प्रेरणे/चोदने)
रयिम्wealth; treasure
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
मिमीतेmeasures out; apportions
मिमीते:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमा (धातु; माने/मितौ ‘to measure’)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योजनाcourses; measures; yoking-stretches
योजना:
कर्म (मिमीते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक; ‘yoking/measure, course’)
विapart; forth; distinctly
वि:
(क्रिया-विशेषक) —
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
सुक्रतुःthe wise one; of good resolve
सुक्रतुः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक; ‘good-intent/wise’)