HomeRig VedaMandala 9Sukta 101Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 9.101

Devata: Soma Pavamāna (identified with Pūṣan and Bhaga functions)

अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति । पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे ॥

अ॒यं पू॒षा र॒यिर्भग॒: सोम॑: पुना॒नो अ॑र्षति । पति॒र्विश्व॑स्य॒ भूम॑नो॒ व्य॑ख्य॒द्रोद॑सी उ॒भे ॥

ayáṃ pūṣā́ rayír bhágaḥ sómaḥ punānó arṣati | pátir víśvasya bhū́mano vy àkhyad ródasī ubhé ||

This Soma, purifying, streams forth as the Nourisher, the Plenitude, the Giver of felicity; lord of the whole wideness, he has made both Heaven and Earth manifest in their truth.

अ॒यम् । पू॒षा । र॒यिः॑ । भगः॑ । सोमः॑ । पु॒ना॒नः । अ॒र्ष॒ति॒ । पतिः॑ । विस्व॑स्य । भूम॑नः । वि । अ॒ख्य॒त् । रोद॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ ॥अयम् । पूषा । रयिः । भगः । सोमः । पुनानः । अर्षति । पतिः । विस्वस्य । भूमनः । वि । अख्यत् । रोदसी इति । उभे इति ॥ayam | pūṣā | rayiḥ | bhagaḥ | somaḥ | punānaḥ | arṣati | patiḥ | viśvasya | bhūmanaḥ | vi | akhyat | rodasī iti | ubhe iti

अयम्this (one)
अयम्:
विशेषणम् (कर्तृ-पदस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan (the god Pūṣā)
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
भगःBhaga (dispenser of fortune), fortune
भगः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पुनानःbeing purified, purifying himself
पुनानः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Rootपू (धातु) → पुनान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (धातु: ‘to flow, rush’)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भूमनःof greatness, of abundance
भूमनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभूमन् (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अख्यत्proclaimed, made manifest
अख्यत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootख्या (धातु: ‘to make known, proclaim, appear’)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘heaven-and-earth’)
उभेboth
उभे:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootउभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)