Mantra 3
Sukta 9.101
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
तं दुरोषमभी नरः सोमं विश्वाच्या धिया । यज्ञं हिन्वन्त्यद्रिभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
तं दु॒रोष॑म॒भी नर॒: सोमं॑ वि॒श्वाच्या॑ धि॒या । य॒ज्ञं हि॑न्व॒न्त्यद्रि॑भिः ॥
Transliteration
táṃ duróṣam abhí nárāḥ sómaṃ viśvā́cyā dhiyā́ | yajñáṃ hinvanty ádribhiḥ ||
Translation
To that hard-to-harm Soma the men press forward with an all-reaching thought; with the pressing-stones they drive the sacrifice onward.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । दु॒रोष॑म् । अ॒भि । नरः॑ । सोम॑म् । वि॒श्वाच्या॑ । धि॒या । य॒ज्ञम् । हि॒न्व॒न्ति॒ । अद्रि॑ऽभिः ॥तम् । दुरोषम् । अभि । नरः । सोमम् । विश्वाच्या । धिया । यज्ञम् । हिन्वन्ति । अद्रिभिः ॥tam | duroṣam | abhi | naraḥ | somam | viśvācyā | dhiyā | yajñam | hinvanti | adri-bhiḥ
Word by Word
तम्him/that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुरोषम्hard to burn/consume; difficult to injure (epithet)
दुरोषम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदुरोष (प्रातिपदिक; दुḥ + ओष/ओषस्-सम्बद्ध)
अभीtowards, unto
अभी:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
नरःmen, worshippers
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विश्वाच्याall-reaching, universal
विश्वाच्या:
करण
TypeAdjective
Rootविश्वाच्य (प्रातिपदिक; विश्व + आच्य ‘reaching/going’)
धियाwith thought/insight, by devotion
धिया:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
हिन्वन्तिthey impel/drive forward
हिन्वन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootहिन्व् (धातु; ‘to impel, set in motion’)
अद्रिभिःwith stones (pressing-stones)
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)