Mantra 9
Sukta 9.1
Rishi: Madhucchandas (traditional)
Devata: Soma Pavamāna; Indra as recipient
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अभीममघ्न्या उत श्रीणन्ति धेनवः शिशुम् । सोममिन्द्राय पातवे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भी॒३॒॑ममघ्न्या॑ उ॒त श्री॒णन्ति॑ धे॒नव॒: शिशु॑म् । सोम॒मिन्द्रा॑य॒ पात॑वे ॥
Transliteration
abhī́m amághnyā utá śrīṇánti dhenávaḥ śíśum | sómam índrāya pātáve ||
Translation
Around him the unharmable cows, the nourishing streams, mix and enrich the child—this Soma—for Indra to drink: the rays of knowledge feed the growing delight until the lord of power can take it fully.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । इ॒मम् । अघ्न्याः॑ । उ॒त । श्री॒णन्ति॑ । धे॒नवः॑ । शिशु॑म् । सोम॑म् । इन्द्रा॑य । पात॑वे ॥अभि । इमम् । अघ्न्याः । उत । श्रीणन्ति । धेनवः । शिशुम् । सोमम् । इन्द्राय । पातवे ॥abhi | imam | aghnyāḥ | uta | śrīṇanti | dhenavaḥ | śiśum | somam | indrāya | pātave
Word by Word
अभीमम्towards/unto this (him), this one
अभीमम्:
कर्म (object of ‘श्रीणन्ति’) / लक्ष्य
TypePronoun (with preverb) / Indeclinable+Pronoun
Rootअभि (उपसर्ग) + इमम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘इदम्’)
अमघ्न्याःthe ‘unharming/holy’ ones (cows)
अमघ्न्याः:
कर्तृ (doer of ‘श्रीणन्ति’)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootअमघ्न्या (प्रातिपदिक; ‘अ-’ + √मघ्/मघ्न?; वैदिक विशेषण ‘अमघ्न्या’ = ‘अहिंस्या/अवध्य’), here as noun ‘cows’
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
श्रीणन्तिthey mix/prepare (strain)
श्रीणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्री (श्रीणाति = ‘to mix, blend, strain/prepare’), class IX (श्रीणाति)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
कर्तृ (apposition to अमघ्न्याः)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
शिशुम्the child/young one
शिशुम्:
कर्म (object; ‘the young one’)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (in apposition to शिशुम्; what is prepared) / also object for implied offering
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान (recipient)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पातवेto drink
पातवे:
प्रयोजन/उद्देश्य (purpose)
TypeVerbal noun / Infinitive
Root√पा (to drink) → पातृ/पातु?; here infinitive ‘पातवे’ (वैदिक तुमर्थ/इन्फिनिटिव) from √पा