Mantra 10
Sukta 9.1
Rishi: Madhucchandas (traditional)
Devata: Indra empowered by Soma (within Soma Pavamāna hymn-sequence)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अस्येदिन्द्रो मदेष्वा विश्वा वृत्राणि जिघ्नते । शूरो मघा च मंहते ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्येदिन्द्रो॒ मदे॒ष्वा विश्वा॑ वृ॒त्राणि॑ जिघ्नते । शूरो॑ म॒घा च॑ मंहते ॥
Transliteration
asyéd índro mádeṣv ā́ viśvā́ vṛtrā́ṇi jighnate | śū́ro maghā́ ca maṃhate ||
Translation
By this Soma’s ecstasies Indra indeed smites all obstructions; the Hero grows in might and in bounties—power and plenitude increasing together when delight is purified and received.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्य । इत् । इन्द्रः॑ । मदे॑षु । आ । विश्वा॑ । वृ॒त्राणि॑ । जि॒घ्न॒ते॒ । शूरः॑ । म॒घा । च॒ । मं॒ह॒ते॒ ॥अस्य । इत् । इन्द्रः । मदेषु । आ । विश्वा । वृत्राणि । जिघ्नते । शूरः । मघा । च । मंहते ॥asya | it | indraḥ | madeṣu | ā | viśvā | vṛtrāṇi | jighnate | śūraḥ | maghā | ca | maṃhate
Word by Word
अस्यof this (Soma/this one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मदेषुin the exhilarations/intoxications (of Soma)
मदेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
आtowards, forth (intensifier with verb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वृत्राणिVṛtras/obstacles (demonic foes)
वृत्राणि:
कर्म (अपादेय-शत्रु-वस्तु)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जिघ्नतेhe strikes down, slays
जिघ्नते:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + जि- (अभ्यास), वर्ग: अदादि; लट् (वर्तमान)
शूरःthe hero
शूरः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
मघाbounty, generosity
मघा:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootमघ (प्रातिपदिक; ‘दान/समृद्धि’), वैदिक-रूप: मघा
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
मंहतेhe bestows/dispenses (bounty), is munificent
मंहते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमंह्/मंह (धातु; ‘वर्धने/दान-वेगे’), लट् (वर्तमान)