Mantra 8
Sukta 9.1
Rishi: Madhucchandas (traditional)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
तमीं हिन्वन्त्यग्रुवो धमन्ति बाकुरं दृतिम् । त्रिधातु वारणं मधु ॥
Samhita Patha (IAST)
तमीं॑ हिन्वन्त्य॒ग्रुवो॒ धम॑न्ति बाकु॒रं दृति॑म् । त्रि॒धातु॑ वार॒णं मधु॑ ॥
Transliteration
tam ī́m hinvanty ágruvo dhámanti bākuráṃ dṛtím | tri-dhā́tu vāraṇáṃ mádhu ||
Translation
Him the unwearied ones impel; they blow the skin-bag that holds the essence—honey guarded in threefold order: delight stabilized in triple foundation for the work of transformation.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । ई॒म् । हि॒न्व॒न्ति॒ । अ॒ग्रुवः॑ । धम॑न्ति । बा॒कु॒रम् । दृति॑म् । त्रि॒ऽधातु॑ । वा॒र॒णम् । मधु॑ ॥तम् । ईम् । हिन्वन्ति । अग्रुवः । धमन्ति । बाकुरम् । दृतिम् । त्रिधातु । वारणम् । मधु ॥tam | īm | hinvanti | agruvaḥ | dhamanti | bākuram | dṛtim | tri-dhātu | vāraṇam | madhu
Word by Word
तम्him (that one; Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed; just; him (enclitic particle)
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय)
हिन्वन्तिthey impel/drive on
हिन्वन्ति:
—
TypeVerb
Rootहिव्/हिन्व् (धातु; ‘प्रेरणे/चोदने’)
अग्रुवःthe forward-moving ones; the pressers (priests)
अग्रुवः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअग्रु (प्रातिपदिक; ‘अग्रु’ = अग्रे गच्छन्/अग्रे स्थितः; Vedic epithet)
धमन्तिthey blow; they fan
धमन्ति:
—
TypeVerb
Rootधम् (धातु; ‘धमने’ = फूंकने/ध्माने)
बाकुरम्(the) swelling/rounded (one) (epithet)
बाकुरम्:
विशेषण (कर्मणि) / कर्म
TypeAdjective
Rootबाकुर (प्रातिपदिक; Vedic)
दृतिम्the skin-bag; leather vessel
दृतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदृति (प्रातिपदिक; ‘चर्म-कोश/पुट’ = leather bag/skin vessel)
त्रिधातुthreefold-formed; having three layers/constituents
त्रिधातु:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootत्रि-धातु (प्रातिपदिक; ‘त्रिधातु’ = त्रिधा-स्थित/त्रिधातुक)
वारणम्the covering/strainer; the enclosing (vessel/cover)
वारणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवारण (प्रातिपदिक; Vedic, ‘आवरण/वारण’ = covering/obstructing; also ‘elephant’ later)
मधुsweet drink; honey; Soma-juice
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)