Mantra 3
Sukta 9.1
Rishi: Madhucchandas (traditional)
Devata: Soma Pavamāna (as power that opens space and enables Indraic victory)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
वरिवोधातमो भव मंहिष्ठो वृत्रहन्तमः । पर्षि राधो मघोनाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
व॒रि॒वो॒धात॑मो भव॒ मंहि॑ष्ठो वृत्र॒हन्त॑मः । पर्षि॒ राधो॑ म॒घोना॑म् ॥
Transliteration
varivo-dhā́tamo bhava maṃhíṣṭho vṛtrahán-tamaḥ | párṣi rā́dho maghónām ||
Translation
Become for us the best establisher of wide space; be the most bountiful, the most puissant slayer of the obstructer. Carry across to us the riches of the givers—those inner plenitudes that sustain the soul’s journey.
Padapatha (Word Analysis)
व॒रि॒वः॒ऽधात॑मः । भ॒व॒ । मंहि॑ष्ठः । वृ॒त्र॒हन्ऽत॑मः । पर्षि॑ । राधः॑ । म॒घोना॑म् ॥वरिवःधातमः । भव । मंहिष्ठः । वृत्रहन्तमः । पर्षि । राधः । मघोनाम् ॥varivaḥ-dhātamaḥ | bhava | maṃhiṣṭhaḥ | vṛtrahan-tamaḥ | parṣi | rādhaḥ | maghonām
Word by Word
वरिवोधातमःmost bestowing wide space/room; most granting free course
वरिवोधातमः:
सम्बोधन/विशेषण (हे सोम)
TypeAdjective
Rootवरिवस् (प्रातिपदिक) + धा (धातु) → वरिवो-धा (कृदन्त-प्रातिपदिक)
भवbe; become
भव:
क्रिया (आज्ञा) — कर्ता: त्वम् (सोम)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
मंहिष्ठःmost bountiful; most generous
मंहिष्ठः:
सम्बोधन/विशेषण (हे सोम)
TypeAdjective
Rootमंह (प्रातिपदिक ‘उदार/प्रचुर’)
वृत्रहन्तमःmost Vṛtra-slaying; greatest slayer of the obstructer
वृत्रहन्तमः:
सम्बोधन/विशेषण (हे सोम)
TypeAdjective
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक: वृत्र + हन् ‘to slay’)
पर्षिcarry across; bring; bestow
पर्षि:
क्रिया (आज्ञा) — कर्ता: त्वम् (सोम)
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु ‘to carry across, bring over, convey’)
राधःwealth; bounty; gift
राधः:
कर्म (पर्षि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
मघोनाम्of the bountiful ones; of the patrons
मघोनाम्:
सम्बन्ध (राधः—कस्य? मघोनाम्)
TypeNoun
Rootमघवन् (प्रातिपदिक ‘bountiful, wealthy patron’)