HomeRig VedaMandala 8Sukta 99Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 8.99

Devata: Indra

त्वमिन्द्र प्रतूर्तिष्वभि विश्वा असि स्पृधः । अशस्तिहा जनिता विश्वतूरसि त्वं तूर्य तरुष्यतः ॥

त्वमि॑न्द्र॒ प्रतू॑र्तिष्व॒भि विश्वा॑ असि॒ स्पृध॑: । अ॒श॒स्ति॒हा ज॑नि॒ता वि॑श्व॒तूर॑सि॒ त्वं तू॑र्य तरुष्य॒तः ॥

tvám indra pratū́rtiṣv abhí víśvā asi spṛ́dhaḥ | aśastihā́ janitā́ viśvatū́r asi tváṃ tū́rya taruṣyatáḥ ||

You, O Indra, in the forward rushes are the conqueror against all assailing resistances; slayer of the ill-speaking negation, creator and all-overcoming, you are the victorious helper of the one who strives to cross beyond.

त्वम् । इ॒न्द्र॒ । प्रऽतू॑र्तिषु । अ॒भि । विश्वाः॑ । अ॒सि॒ । स्पृधः॑ । अ॒श॒स्ति॒ऽहा । ज॒नि॒ता । वि॒श्व॒ऽतूः । अ॒सि॒ । त्वम् । तू॒र्य॒ । त॒रु॒ष्य॒तः ॥त्वम् । इन्द्र । प्रतूर्तिषु । अभि । विश्वाः । असि । स्पृधः । अशस्तिहा । जनिता । विश्वतूः । असि । त्वम् । तूर्य । तरुष्यतः ॥tvam | indra | pra-tūrtiṣu | abhi | viśvāḥ | asi | spṛdhaḥ | aśasti-hā | janitā | vi śva-tūḥ | asi | tvam | tūrya | taruṣyataḥ

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रतूर्तिषुin/among the assaults/contests
प्रतूर्तिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रतूर्ति (प्रातिपदिक)
अभिtowards, against
अभि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वाःall (of them)
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/समस्त) (प्रातिपदिक)
असिthou art
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
स्पृधःrivalries/hostilities
स्पृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (प्रातिपदिक; ‘स्पर्धा/प्रतिस्पर्धा’)
अशस्तिहाslayer of reviling/evil speech
अशस्तिहा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (agent noun)
Rootअ-शस्ति-हन् (कृदन्त-समास; हन् धातु)
जनिताbegetter, producer
जनिता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeNoun (agent)
Rootजन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त)
विश्वतूरःall-conquering
विश्वतूरः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व-तूर (समास; तूर ‘overcoming/pressing on’)
असिthou art
असि:
(अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तूर्यO swift/victorious one
तूर्य:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative use)
Rootतूर्य (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/विजयी’)
तरुष्यतःof the rushing/striving one
तरुष्यतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeParticiple (present)
Rootतरुष्यत् (वर्तमान-कृदन्त; √तृष्/√तॄ? वैदिक ‘to hasten/press on’)