Mantra 8
Sukta 8.98
Rishi: Unknown/uncertain (Anukramaṇī attribution not provided in input)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh or a short meter (verse is compact; confirm by scan)
Samhita Patha (Devanagari)
वार्ण त्वा यव्याभिर्वर्धन्ति शूर ब्रह्माणि । वावृध्वांसं चिदद्रिवो दिवेदिवे ॥
Samhita Patha (IAST)
वार्ण त्वा॑ य॒व्याभि॒र्वर्ध॑न्ति शूर॒ ब्रह्मा॑णि । वा॒वृ॒ध्वांसं॑ चिदद्रिवो दि॒वेदि॑वे ॥
Transliteration
vā́rṇa tvā yavyā́bhir várdhanti śūra bráhmāṇi | vāvṛdhvā́ṃsaṃ cid adrivo divé-dive ||
Translation
By the fresh and youthful forces, O hero, the mantras increase thee; even thee who art ever-growing, O wielder of the stone, day by day in the luminous realm.
Padapatha (Word Analysis)
वाः । न । त्वा॒ । य॒व्याभिः॑ । वर्ध॑न्ति । शू॒र॒ । ब्रह्मा॑णि । व॒वृ॒ध्वांस॑म् । चि॒त् । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । दि॒वेऽदि॑वे ॥वाः । न । त्वा । यव्याभिः । वर्धन्ति । शूर । ब्रह्माणि । ववृध्वांसम् । चित् । अद्रिवः । दिवेदिवे ॥vāḥ | na | tvā | yavyābhiḥ | vardhanti | śūra | brahmāṇi | vavṛdhvāṃsam | cit | adri--vaḥ | dive--dive
Word by Word
वार्णpraise, hymn/celebratory utterance (a laudation)
वार्ण:
Karma (स्तुत्य/प्रशंस्य वस्तु के रूप में) / (सम्बोधन-पूर्वक प्रशंसा)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) / √वृ (वृणोति ‘चुनना/आवरण करना’) से व्युत्पन्न
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यव्याभिःwith barley-offerings / with barley (as offering-material)
यव्याभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयव्य (प्रातिपदिक; ‘यव/यव-सम्बन्धी’, वैदिक: ‘यव्य’ = यव-दान/यव-समर्पण/यव-सम्बद्ध वस्तुएँ)
वर्धन्तिthey increase, they strengthen
वर्धन्ति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धति)
शूरO hero, O valiant one
शूर:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (vocative epithet)
Rootशूर (प्रातिपदिक)
ब्रह्माणिhymns, sacred formulations
ब्रह्माणि:
Kartā (यदि ‘ब्रह्माणि’ = स्तोत्राणि कर्तृरूपेण) / अथवा Karma (यदि ‘वर्धन्ति’ का विषय ‘त्वा’ और साधन ‘ब्रह्माणि’)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक; वैदिक: ‘ब्रह्म’ = स्तोत्र/मन्त्र/पवित्र वचन)
वावृध्वांसम्(you) grown strong, having increased
वावृध्वांसम्:
Karma (त्वा का विशेषण: ‘त्वा…वावृध्वांसम्’)
TypeParticiple (perfect active)
Root√वृध् (वर्धते) → वावृध्वांस् (परिपूर्ण/वृद्ध ‘having grown, grown strong’)
चित्even, indeed
चित्:
(निपात) —
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
अद्रिवोO wielder of the stone/bolt (Indra)
अद्रिवो:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (vocative epithet)
Rootअद्रिवस् (प्रातिपदिक; ‘अद्रि’=वज्र/पर्वत/सोम-पेषण-पाषाण; ‘अद्रिवस्’ = वज्रवान्/पाषाणधारी)
दिवे-दिवेday by day, each day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun (reduplicated adverbial phrase)
Rootदिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक ‘दिव्’ = day/sky)