Mantra 6
Sukta 8.98
Rishi: Unknown/uncertain (Anukramaṇī attribution not provided in input)
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh or a short meter (verse is compact; confirm by scan)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं हि शश्वतीनामिन्द्र दर्ता पुरामसि । हन्ता दस्योर्मनोर्वृधः पतिर्दिवः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं हि शश्व॑तीना॒मिन्द्र॑ द॒र्ता पु॒रामसि॑ । ह॒न्ता दस्यो॒र्मनो॑र्वृ॒धः पति॑र्दि॒वः ॥
Transliteration
tváṃ hí śáśvatīnām índra dartā́ purā́m asi | hantā́ dasyór mánoḥ vṛdháḥ pátir diváḥ ||
Translation
Thou indeed, O Indra, art the cleaver of the enduring strongholds; thou art the slayer of the Dasyu and the enlarger of Man; a lord of the luminous heights.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । हि । शश्व॑तीनाम् । इन्द्र॑ । द॒र्ता । पु॒राम् । असि॑ । ह॒न्ता । दस्योः॑ । मनोः॑ । वृ॒धः । पतिः॑ । दि॒वः ॥त्वम् । हि । शश्वतीनाम् । इन्द्र । दर्ता । पुराम् । असि । हन्ता । दस्योः । मनोः । वृधः । पतिः । दिवः ॥tvam | hi | śaśvatīnām | indra | dartā | purām | asi | hantā | dasyoḥ | manoḥ | vṛdhaḥ | patiḥ | divaḥ
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
शश्वतीनाम्of the everlasting (ones)
शश्वतीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशश्वत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दर्ताsplitter, cleaver
दर्ता:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeAgent noun
Rootदृ (धातु) → दर्तृ (कर्तृ-नामन्; agent noun)
पुराम्fortresses
पुराम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुर्/पुरा (प्रातिपदिक; ‘fortress, stronghold’)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
हन्ताslayer
हन्ता:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeAgent noun
Rootहन् (धातु) → हन्तृ (कर्तृ-नामन्; agent noun)
दस्योःof the Dasyu (foe)
दस्योः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
मनोःof Manu
मनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper)
Rootमनु (प्रातिपदिक; वैदिक ‘Manu’)
वृधःof the strong/growing (one)
वृधः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृध् (धातु) → वृध्/वृध (कृदन्त/विशेषण ‘growing, strong’; here as noun/adj.)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)