Mantra 2
Sukta 8.98
Rishi: Unknown/uncertain (Anukramaṇī attribution not provided in input)
Devata: Indra (with epithets overlapping Viśvakarman/Viśvedeva functions)
Chandas: Likely Anuṣṭubh or similar short meter (confirm by scan)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वमिन्द्राभिभूरसि त्वं सूर्यमरोचयः । विश्वकर्मा विश्वदेवो महाँ असि ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वमि॑न्द्राभि॒भूर॑सि॒ त्वं सूर्य॑मरोचयः । वि॒श्वक॑र्मा वि॒श्वदे॑वो म॒हाँ अ॑सि ॥
Transliteration
tvám indrābhí-bhūr asi tváṃ sū́ryam arocayaḥ | viśvá-karmā viśvá-devo mahā́ṃ asi ||
Translation
You, Indra, are the overcomer; you made the Sun shine forth. You are the universal Shaper of works, the all-divine power, the Great within us.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि॒ऽभूः । अ॒सि॒ । त्वम् । सूर्य॑म् । अ॒रो॒च॒यः॒ । वि॒श्वऽक॑र्मा । वि॒श्वऽदे॑वः । म॒हान् । अ॒सि॒ ॥त्वम् । इन्द्र । अभिभूः । असि । त्वम् । सूर्यम् । अरोचयः । विश्वकर्मा । विश्वदेवः । महान् । असि ॥tvam | indra | abhi-bhūḥ | asi | tvam | sūryam | arocayaḥ | viśva-karmā | viśva-devaḥ | mahān | asi
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Vocative
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अभिभूःoverpowering / prevailing
अभिभूः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb
Rootअभि-भू (धातु: √भू ‘to be, become’; उपसर्ग: अभि ‘over, against’)
असिart / are
असि:
कर्तृ (संबन्धक क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (to be)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अरोचयःthou didst cause to shine / didst illumine
अरोचयः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√रुच् (to shine) / causative: रोचय-
विश्वकर्माAll-maker / Viśvakarman
विश्वकर्मा:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeNoun / Epithet
Rootविश्व-कर्मन् (समास-प्रातिपदिक; ‘all’ + ‘deed/work’)
विश्वदेवःall-god / belonging to all the gods
विश्वदेवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun / Adjective (epithet)
Rootविश्व-देव (समास-प्रातिपदिक; ‘all’ + ‘god’)
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
असिart
असि:
कर्तृ (संबन्धक क्रिया)
TypeVerb
Root√अस्