HomeRig VedaMandala 8Sukta 96Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 8.96

Rishi: Kāṇva tradition.
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

स सुक्रतू रणिता यः सुतेष्वनुत्तमन्युर्यो अहेव रेवान् । य एक इन्नर्यपांसि कर्ता स वृत्रहा प्रतीदन्यमाहुः ॥

स सु॒क्रतू॒ रणि॑ता॒ यः सु॒तेष्वनु॑त्तमन्यु॒र्यो अहे॑व रे॒वान् । य एक॒ इन्नर्यपां॑सि॒ कर्ता॒ स वृ॑त्र॒हा प्रतीद॒न्यमा॑हुः ॥

sá sukrátū ráṇitā yáḥ sutéṣv ánuttamanyuḥ yó áheva revā́n | yá éka ín nári apā́ṃsi kártā sá vṛtrahā́ pratī́d anyám āhuḥ ||

He is the good-in-will, the victor, who in the soma-pressings has an unsurpassed ardour, who is rich like a serpent (in stored power). He alone is the doer of the works for man; him, the slayer of obstruction, they call the match for every other.

सः । सु॒ऽक्रतुः॑ । रणि॑ता । यः । सु॒तेषु॑ । अनु॑त्तऽमन्युः । यः । अहा॑ऽइव । रे॒वान् । यः । एकः॑ । इत् । नरि॑ । अपां॑सि । कर्ता॑ । सः । वृ॒त्र॒ऽहा । प्रति॑ । इत् । अ॒न्यम् । आ॒हुः॒ ॥सः । सुक्रतुः । रणिता । यः । सुतेषु । अनुत्तमन्युः । यः । अहाइव । रेवान् । यः । एकः । इत् । नरि । अपांसि । कर्ता । सः । वृत्रहा । प्रति । इत् । अन्यम् । आहुः ॥saḥ | su-kratuḥ | raṇitā | yaḥ | suteṣu | anutta-manyuḥ | yaḥ | ahāiva | revān | yaḥ | ekaḥ | it | nari | apāṃsi | kartā | saḥ | vṛtra-hā | prati | it | anyam | āhuḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
सु-क्रतुःof good resolve/wise
सु-क्रतुः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootक्रतु (प्रातिपदिक); उपसर्गः सु-
रणिताthe fighter/warrior
रणिता:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun/Agent
Root√रण्/√रन् (रण् गतौ/शब्दे) → ‘रणितृ/रणित’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्ध-प्रवर्तकः)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक) सर्वनाम
सुतेषुamong the pressed (Soma draughts)
सुतेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुत (√सु ‘to press’ → सुत ‘pressed (Soma)’)
अनुत्तम-मन्युःwhose wrath is unsurpassed
अनुत्तम-मन्युः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective (bahuvrīhi-like epithet)
Rootमन्यु (प्रातिपदिक) + अनुत्तम (न-उत्तम; ‘unsurpassed’)
यःwho
यः:
Kartā
TypeRelative pronoun
Rootयद् सर्वनाम
अह-इवlike a serpent
अह-इव:
(उपमान-निर्देशः)
TypeNoun + Indeclinable
Rootअहि (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
रेवान्rich/splendid
रेवान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरेवत् (प्रातिपदिक; ‘wealthy, splendid’)
यःwho
यः:
Kartā
TypeRelative pronoun
Rootयद् सर्वनाम
एकःalone/one
एकः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; ‘indeed, just’)
नर्यपांसिheroic deeds
नर्यपांसि:
Karma
TypeNoun
Rootनर्यपांस्/नर्यपस् (प्रातिपदिक; ‘manly deeds/heroic works’)
कर्ताdoer/maker
कर्ता:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun/Agent
Root√कृ (करणे) → कर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम
वृत्र-हाVṛtra-slayer
वृत्र-हा:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + √हन् ‘to slay’)
प्रति-इत्in return/again indeed
प्रति-इत्:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय) + इत् (निपात)
अन्यम्another (one)
अन्यम्:
Karma (आहुः इति वाक्ये)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
आहुःthey have said/call
आहुः:
TypeVerb
Root√अह्/√आह् (ब्रूवाचकः; परोक्ष-परिपूर्ण ‘आह’)