HomeRig VedaMandala 8Sukta 96Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 8.96

Rishi: Kāṇva tradition (Maṇḍala 8).
Devata: Indra (acting with śacī; remover of obscurations)
Chandas: Triṣṭubh

अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदियानः कृष्णो दशभिः सहस्रैः । आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नेहितीर्नृमणा अधत्त ॥

अव॑ द्र॒प्सो अं॑शु॒मती॑मतिष्ठदिया॒नः कृ॒ष्णो द॒शभि॑: स॒हस्रै॑: । आव॒त्तमिन्द्र॒: शच्या॒ धम॑न्त॒मप॒ स्नेहि॑तीर्नृ॒मणा॑ अधत्त ॥

áva drapsó aṃśumátīm atiṣṭhad iyānáḥ kṛṣṇó daśábhiḥ sahásraiḥ | ā́vat tám índraḥ śacyā́ dhámantam ápa snéhitīr nṛmánā adhatta ||

Down came the drop upon the radiant one; moving on, the dark force advanced with ten thousand (powers). Indra by his effective might came to it, to the one that was blowing/forging; and with manly mind he put away the clinging obscurations.

अव॑ । द्र॒प्सः । अं॒शु॒ऽमती॑म् । अ॒ति॒ष्ठ॒त् । इ॒या॒नः । कृ॒ष्णः । द॒शऽभिः॑ । स॒हस्रैः॑ । आव॑त् । तम् । इन्द्रः॑ । शच्या॑ । धम॑न्तम् । अप॑ । स्नेहि॑तीः । नृ॒ऽमनाः॑ । अ॒ध॒त्त॒ ॥अव । द्रप्सः । अंशुमतीम् । अतिष्ठत् । इयानः । कृष्णः । दशभिः । सहस्रैः । आवत् । तम् । इन्द्रः । शच्या । धमन्तम् । अप । स्नेहितीः । नृमनाः । अधत्त ॥ava | drapsaḥ | aṃśu-matīm | atiṣṭhat | iyānaḥ | kṛṣṇaḥ | daśa-bhiḥ | sahasraiḥ | āvat | tam | indraḥ | śacyā | dhamantam | apa | snehitīḥ | nṛ-manāḥ | adhatta

अवdown, away
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग) अव्यय
द्रप्सःthe drop; (mythic) the drop/stream
द्रप्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
अंशुमतीम्the radiant/beam-bearing (one)
अंशुमतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
अतिष्ठत्stood, came to a stand
अतिष्ठत्:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
इयानःgoing, moving
इयानः:
Kartā (सह-विशेषणम् द्रप्सः)
TypeParticiple
Rootइ (धातु) → इयान (कृदन्त, परिप्रसार/वेदिक)
कृष्णःblack, dark
कृष्णः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karaṇa
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
सहस्रैःwith thousands
सहस्रैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
towards, back
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अवत्तम्the two turned back/returned
अवत्तम्:
TypeVerb
Rootवृ (धातु) / वर्त् (धातु) — वेदिक रूप ‘अवत्तम्’ (लुङ्/आorist, द्विवचन)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
शच्याwith Śacī (Indra’s power/consort)
शच्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
धमन्तम्blowing, blowing upon
धमन्तम्:
Karma (यम् इन्द्रः …)
TypeParticiple
Rootध्मा (धातु) → धमन्त् (कृदन्त)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
स्नेहितीःthe sticky/greasy (things), clinging impurities
स्नेहितीः:
Karma
TypeNoun
Rootस्नेहिती (प्रातिपदिक; वेदिक बहुवचन)
नृमणाःmen/warriors; manly-minded ones
नृमणाः:
Kartā
TypeNoun
Rootनृमण (प्रातिपदिक)
अधत्तthey placed, they put
अधत्त:
TypeVerb
Rootधा (धातु)