Mantra 8
Sukta 8.92
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
युध्मं सन्तमनर्वाणं सोमपामनपच्युतम् । नरमवार्यक्रतुम् ॥
Samhita Patha (IAST)
यु॒ध्मं सन्त॑मन॒र्वाणं॑ सोम॒पामन॑पच्युतम् । नर॑मवा॒र्यक्र॑तुम् ॥
Transliteration
yudh्मáṃ sántam anarvā́ṇaṃ soma-pā́m anápa-cyutam | náram avā́rya-kratum ||
Translation
The warrior-force, truly existent and unwearying, the drinker of Soma, never falling away—this Man of power whose will is irresistible, we affirm and invoke.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒ध्मम् । सन्त॑म् । अ॒न॒र्वाण॑म् । सो॒म॒ऽपाम् । अन॑पऽच्युतम् । नर॑म् । अ॒वा॒र्यऽक्र॑तुम् ॥युध्मम् । सन्तम् । अनर्वाणम् । सोमपाम् । अनपच्युतम् । नरम् । अवार्यक्रतुम् ॥yudhmam | santam | anarvāṇam | soma-pām | anapa-cyutam | naram | avārya-kratum
Word by Word
युध्मम्warlike, battle-mighty
युध्मम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेय देवता का विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुध्म (प्रातिपदिक; युध् ‘युद्धे’ से) अथवा युध्म- (विशेषण)
सन्तमम्most true / best (most excellent)
सन्तमम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक; √अस् ‘भू’ का वर्तमान कृदन्त) + तमप् (तम) प्रत्यय
अनर्वाणम्unfailing, not slackening
अनर्वाणम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनर्वाण (प्रातिपदिक; नर्वाण/अर्वाण ‘क्षीण/दुर्बल’ का नकार-निषेध)
सोमपाम्Soma-drinker
सोमपाम्:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पिबति’)
अनपच्युतम्unshaken, not fallen away
अनपच्युतम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनपच्युत (प्रातिपदिक; √च्युत/√च्यु ‘चलने/च्यवने’ का भूतकृदन्त ‘च्युत’ + अन्-)
नरम्the man/hero (i.e., the heroic one)
नरम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेय देवता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
अवार्यक्रतुम्of irresistible resolve/power
अवार्यक्रतुम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootअवार्यक्रतु (समास-प्रातिपदिक; अवार्य ‘अ- + वार्य (√वृ/√वर् ‘वरणे/वरणीय’ से) = ‘अवरणीय/अप्रतिहत’ + क्रतु ‘संकल्प/शक्ति/कर्म-शक्ति’)