Mantra 6
Sukta 8.92
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य पीत्वा मदानां देवो देवस्यौजसा । विश्वाभि भुवना भुवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्य पी॒त्वा मदा॑नां दे॒वो दे॒वस्यौज॑सा । विश्वा॒भि भुव॑ना भुवत् ॥
Transliteration
asyá pītvā́ madā́nāṃ devó devásyá ójasā | viśvā́bhí bhúvanā bhuvat ||
Translation
Having drunk of these ecstasies, the god by the god’s own might becomes master over all worlds: the divine force pervades and takes possession of the whole field of becoming.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्य । पी॒त्वा । मदा॑नाम् । दे॒वः । दे॒वस्य॑ । ओज॑सा । विश्वा॑ । अ॒भि । भुव॑ना । भु॒व॒त् ॥अस्य । पीत्वा । मदानाम् । देवः । देवस्य । ओजसा । विश्वा । अभि । भुवना । भुवत् ॥asya | pītvā | madānām | devaḥ | devasya | ojasā | viśvā | abhi | bhuvanā | bhuvat
Word by Word
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action to main verb)
TypeVerb
Rootपा (धातु) → पीत्वा (क्त्वान्त)
मदानाम्of the exhilarations / intoxicating draughts
मदानाम्:
सम्बन्ध (genitive dependent on पीत्वा: ‘of/among the intoxicants’)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the god’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ओजसाby (his) might / with strength
ओजसा:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म (object)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अभिtowards / over / upon
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (preverb/adverbial relation)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
भुवनाworlds / beings / realms
भुवना:
कर्म (object; with अभि)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
भुवत्became / came to be (prevailed)
भुवत्:
मुख्य-क्रिया (finite verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भुवत् (लुङ्/इञ्ज् injunctive aorist, 3sg)