Mantra 25
Sukta 8.92
Rishi: Śruta-kakṣa (named within the verse; whether as rishi or patron depends on hymn tradition—requires external Anukramaṇī confirmation).
Devata: Indra (with associated symbolic wealth: horse, cow)
Chandas: Likely Triṣṭubh; requires metrical verification.
Samhita Patha (Devanagari)
अरमश्वाय गायति श्रुतकक्षो अरं गवे । अरमिन्द्रस्य धाम्ने ॥
Samhita Patha (IAST)
अर॒मश्वा॑य गायति श्रु॒तक॑क्षो॒ अरं॒ गवे॑ । अर॒मिन्द्र॑स्य॒ धाम्ने॑ ॥
Transliteration
arám aśvā́ya gāyati śrutákakṣo áraṃ gáve | arám índrasya dhā́mne ||
Translation
Fittingly he sings for the Horse, fittingly for the Cow; fittingly for Indra’s station of power sings Śruta-kakṣa.
Padapatha (Word Analysis)
अर॑म् । अश्वा॑य । गा॒य॒ति॒ । श्रु॒तऽक॑क्षः । अर॑म् । गवे॑ । अर॑म् । इन्द्र॑स्य । धाम्ने॑ ॥अरम् । अश्वाय । गायति । श्रुतकक्षः । अरम् । गवे । अरम् । इन्द्रस्य । धाम्ने ॥aram | aśvāya | gāyati | śruta-kakṣaḥ | aram | gave | aram | indrasya | dhāmne
Word by Word
अरम्duly, fittingly, sufficiently
अरम्:
विशेषण-भावे (क्रियाविशेषण; modifies the verbal idea ‘is fitting/adequate’)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय-प्रातिपदिक) / PIE *h₂er- ‘fit, proper’ (traditional: ‘sufficiently, duly’)
अश्वायfor the horse
अश्वाय:
सम्प्रदान (for/to the horse)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) ‘horse’
गायति(he) sings
गायति:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Root√गै (गायति) ‘to sing’
श्रुतकक्षःŚrutakakṣa (the singer/poet, ‘he of heard/renowned side’—proper name/epithet)
श्रुतकक्षः:
कर्ता (subject of गायति)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootश्रुत-कक्ष (समास: कृत-विशेषण + नाम); श्रुत (ppp of √श्रु ‘hear’) + कक्ष (प्रातिपदिक ‘armpit/side; enclosure’; here as name-epithet)
अरम्duly, fittingly
अरम्:
विशेषण-भावे (adverbial ‘duly’)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय)
गवेfor the cow / for cattle
गवे:
सम्प्रदान (for/to the cow/cattle)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) ‘cow, cattle’
अरम्duly, fittingly
अरम्:
विशेषण-भावे (adverbial ‘duly’)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) ‘Indra’
धाम्नेfor (his) abode/seat/splendor
धाम्ने:
सम्प्रदान (for/to the abode/seat/splendor)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक, नपुंसक) ‘abode, station; ordinance; splendor’