Mantra 21
Sukta 8.92
Rishi: Unknown/uncertain in provided input; requires Anukramaṇī collation.
Devata: Indra (contextually within Indra-Soma hymn); verse speaks of devāsaḥ as operators of the rite.
Chandas: Likely Triṣṭubh; requires metrical verification.
Samhita Patha (Devanagari)
त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्रिक॑द्रुकेषु॒ चेत॑नं दे॒वासो॑ य॒ज्ञम॑त्नत । तमिद्व॑र्धन्तु नो॒ गिर॑: ॥
Transliteration
tríkadrukeṣu cétanaṃ devā́so yajñám atnata | tám íd vardhantu no gíraḥ ||
Translation
In the three Kadru-bowls they stretched the sacrifice into wakeful consciousness; may our utterances indeed increase that awakened power.
Padapatha (Word Analysis)
त्रिऽक॑द्रुकेषु । चेत॑नम् । दे॒वासः॑ । य॒ज्ञम् । अ॒त्न॒त॒ । तम् । इत् । व॒र्ध॒न्तु॒ । नः॒ । गिरः॑ ॥त्रिकद्रुकेषु । चेतनम् । देवासः । यज्ञम् । अत्नत । तम् । इत् । वर्धन्तु । नः । गिरः ॥tri-kadrukeṣu | cetanam | devāsaḥ | yajñam | atnata | tam | it | vardhantu | naḥ | giraḥ
Word by Word
त्रिकद्रुकेषुin the Trikadrukas (three Soma-pressings/pressing-places)
त्रिकद्रुकेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootत्रिकद्रुक (प्रातिपदिक)
चेतनम्the stirring/animating (power); the enlivening one
चेतनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootचेतन (प्रातिपदिक; √चित् ‘to perceive/notice’ से)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अत्नतthey exerted/extended (it); they set in motion
अत्नत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अत् (Vedic; ‘to go/extend/strive’), वर्गः भ्वादि (परस्मैपद)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
इद्indeed; just
इद्:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
वर्धन्तुlet (them) increase; may (they) strengthen
वर्धन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् ‘to grow/increase’ (भ्वादि; परस्मैपद)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
गिरःsongs; hymns; praises
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)