Mantra 2
Sukta 8.92
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्यं सनश्रुतम् । इन्द्र इति ब्रवीतन ॥
Samhita Patha (IAST)
पु॒रु॒हू॒तं पु॑रुष्टु॒तं गा॑था॒न्यं१॒॑ सन॑श्रुतम् । इन्द्र॒ इति॑ ब्रवीतन ॥
Transliteration
puru-hūtáṃ puru-stutáṃ gāthānyàṃ sánā-śrutam | índra íti bravītana ||
Translation
Call him ‘Indra’—the much-invoked, the much-praised, the one fit for the song of the soul, the anciently heard: affirm that name in your utterance and make it living.
Padapatha (Word Analysis)
पु॒रु॒ऽहू॒तम् । पु॒रु॒ऽस्तु॒तम् । गा॒था॒न्य॑म् । सन॑ऽश्रुतम् । इन्द्रः॑ । इति॑ । ब्र॒वी॒त॒न॒ ॥पुरुहूतम् । पुरुस्तुतम् । गाथान्यम् । सनश्रुतम् । इन्द्रः । इति । ब्रवीतन ॥puru-hūtam | puru-stutam | gāthānyam | sana-śrutam | indraḥ | iti | bravītana
Word by Word
पुरुहूतम्much-invoked, often called upon
पुरुहूतम्:
कर्म (ब्रवीत/ब्रवीतन के कथ्य-विषय का विशेषण)
Typeविशेषण
Rootपुरु-हूत (प्रातिपदिक; √ह्वा ‘आह्वाने’ से कृत ‘हूत’)
पुरुष्टुतम्much-praised
पुरुष्टुतम्:
कर्म (कथ्य-विषय का विशेषण)
Typeविशेषण
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; √स्तु ‘स्तुतौ’ से कृत ‘स्तुत’)
गाथान्यम्worthy of songs/laid in songs
गाथान्यम्:
कर्म (कथ्य-विषय का विशेषण)
Typeविशेषण
Rootगाथा-न्य (प्रातिपदिक; ‘गाथा’ + ‘न्य’)
सनश्रुतम्famed from of old, long-renowned
सनश्रुतम्:
कर्म (कथ्य-विषय का विशेषण)
Typeविशेषण
Rootसन-श्रुत (प्रातिपदिक; √श्रु ‘श्रवणे’ से कृत ‘श्रुत’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (ब्रवीतन का कर्ता)
Typeसंज्ञा (नाम)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इतिthus, ‘so’ (quotative)
इति:
— (वाक्य-चिह्न/उद्धरण-चिह्न)
Typeअव्यय
Rootइति (निपात)
ब्रवीतनyou two should say / proclaim
ब्रवीतन:
क्रिया (आह्वान/आदेश)
Typeक्रिया
Root√ब्रू (वचने)