Mantra 8
Sukta 8.85
Rishi: Kṛṣṇa (contextual; not securely determinable from excerpt alone)
Devata: Aśvinau
Chandas: Anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्रिवन्धुरेण त्रिवृता रथेना यातमश्विना । मध्वः सोमस्य पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
त्रि॒व॒न्धु॒रेण॑ त्रि॒वृता॒ रथे॒ना या॑तमश्विना । मध्व॒: सोम॑स्य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
tri-vandhuréṇa tri-vṛ́tā ráthenā́ yātam aśvinā | mádhvaḥ sómasya pītáye ||
Translation
Come, O Ashvins, on the three-seated, three-turning chariot—perfectly ordered in its movement—for the drinking of the honeyed Soma, the delight that opens the triple way of the being.
Padapatha (Word Analysis)
त्रि॒ऽव॒न्धु॒रेण॑ । त्रि॒ऽवृता॑ । रथे॑न । आ । या॒त॒म् । अ॒श्वि॒ना॒ । मध्वः॑ । सोम॑स्य । पी॒तये॑ ॥त्रिवन्धुरेण । त्रिवृता । रथेन । आ । यातम् । अश्विना । मध्वः । सोमस्य । पीतये ॥tri-vandhureṇa | tri-vṛtā | rathena | ā | yātam | aśvinā | madhvaḥ | somasya | pītaye
Word by Word
त्रिवन्धुरेणwith a three-‘vándhura’ (three-part/three-yoked)
त्रिवन्धुरेण:
करण
TypeAdjective
Rootत्रि-वन्धुर (प्रातिपदिक; वन्धुर ‘रथस्य वन्धुरः/युगबन्धनम्, रथाङ्गविशेषः’)
त्रिवृताwith the three-enclosed/threefold (one)
त्रिवृता:
करण
TypeAdjective
Rootत्रि-वृत (प्रातिपदिक; √वृत् ‘आवरणे/वर्तने’ → वृत ‘enclosed/covered; having turns’)
रथेनwith the chariot
रथेन:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
आhither, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यातम्come (you two)!
यातम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे) + (आ)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/deity epithet)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; अश्विनौ—देवताद्वयम्)
मध्वःof honey/sweetness
मध्वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
सम्प्रदान
TypeNoun (action noun)
Rootपीति (प्रातिपदिक; √पा ‘पाने’ → पीति ‘drinking’)