Mantra 6
Sukta 8.83
Devata: Devas (collective)
Samhita Patha (Devanagari)
वयमिद्वः सुदानवः क्षियन्तो यान्तो अध्वन्ना । देवा वृधाय हूमहे ॥
Samhita Patha (IAST)
व॒यमिद्व॑: सुदानवः क्षि॒यन्तो॒ यान्तो॒ अध्व॒न्ना । देवा॑ वृ॒धाय॑ हूमहे ॥
Transliteration
vayám íd vaḥ su-dā́navaḥ kṣiyántaḥ yā́ntaḥ ádhvan ā́ | devā́ vṛdhā́ya hūmahe ||
Translation
We indeed, O generous ones, whether dwelling or journeying on the path, call you, O Gods, for our increase and growth of being.
Padapatha (Word Analysis)
व॒यम् । इत् । वः॒ । सु॒ऽदा॒न॒वः॒ । क्षि॒यन्तः॑ । यान्तः॑ । अध्व॑न् । आ । देवाः॑ । वृ॒धाय॑ । हू॒म॒हे॒ ॥वयम् । इत् । वः । सुदानवः । क्षियन्तः । यान्तः । अध्वन् । आ । देवाः । वृधाय । हूमहे ॥vayam | it | vaḥ | su-dānavaḥ | kṣiyantaḥ | yāntaḥ | adhvan | ā | devāḥ | vṛdhāya | hūmahe
Word by Word
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय)
वःto you / of you
वः:
सम्प्रदान (दत्तिवाचक) / सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वः
सुदानवःgood-givers, generous ones
सुदानवः:
कर्तृ (वयम् के विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-दानु (प्रातिपदिक: सुदानु) अथवा सु-दान (विशेषण-प्रातिपदिक) → सुदानवस्
क्षियन्तःdwelling, abiding
क्षियन्तः:
कर्तृ (वयम् के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootक्षि (धातु) → क्षियन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
यान्तःgoing, proceeding
यान्तः:
कर्तृ (वयम् के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootया (धातु) → यान्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अध्वन्the path, journey
अध्वन्:
कर्म (गमनस्य)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
देवाःO gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ (हूमहे इत्यस्य सम्बोधनार्थे)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वृधायfor increase, for growth
वृधाय:
प्रयोजन-सम्प्रदान
TypeNoun (purpose-dative)
Rootवृध् (धातु) → वृधि/वृधा (प्रातिपदिक: ‘वृद्धि/वर्धन’ अर्थे)
हूमहेwe invoke, we call upon
हूमहे:
क्रिया
TypeVerb
Rootहू (धातु) + आत्मनेपद