Mantra 5
Sukta 8.83
Devata: Ādityas (collective), emphasizing their protective and purifying sovereignty
Samhita Patha (Devanagari)
वामस्य हि प्रचेतस ईशानाशो रिशादसः । नेमादित्या अघस्य यत् ॥
Samhita Patha (IAST)
वा॒मस्य॒ हि प्र॑चेतस॒ ईशा॑नाशो रिशादसः । नेमा॑दित्या अ॒घस्य॒ यत् ॥
Transliteration
vāmásya hí prá-cetasa ī́śānāso riśā́dasaḥ | némādityā aghásya yat ||
Translation
For you, wide-awake in consciousness, are masters of the desirable good, destroyers of the harmful; O Ādityas, you do not yield to the assault of evil.
Padapatha (Word Analysis)
वा॒मस्य॑ । हि । प्र॒ऽचे॒त॒सः॒ । ईशा॑नासः । रि॒शा॒द॒सः॒ । न । ई॒म् । आ॒दि॒त्याः॒ । अ॒घस्य॑ यत् ॥वामस्य । हि । प्रचेतसः । ईशानासः । रिशादसः । न । ईम् । आदित्याः । अघस्य यत् ॥vāmasya | hi | pra-cetasaḥ | īśānāsaḥ | riśādasaḥ | na | īm | ādityāḥ | aghasyayat
Word by Word
वामस्यof Vāma / of the gracious one
वामस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun/Adjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध-बोधक (emphatic/causal particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing ones
प्रचेतसः:
कर्तृ (of the clause)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक)
ईशानाशःthe rulers, sovereigns
ईशानाशः:
कर्तृ (apposition to प्रचेतसः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootईशान (प्रातिपदिक; from √ईश् ‘to rule, be master’)
रिशादसःdestroyers of harm
रिशादसः:
कर्तृ (apposition to प्रचेतसः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootरिशादस् (प्रातिपदिक; ‘harm-eating/destroying’, from रिशा ‘injury’ + अदस्/√अद् ‘eat’)
नnot
न:
प्रतिषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
इमthis
इम:
कर्म (object)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
आदित्याःO Ādityas / the Ādityas
आदित्याः:
कर्तृ (vocative-like address/subject in Vedic style)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
अघस्यof sin/evil
अघस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
यत्which/whatever
यत्:
सम्बन्ध (relative-correlative link; refers to इम)
TypeIndeclinable (relative particle) / Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम/सम्बन्ध-निपात)