Mantra 3
Sukta 8.83
Devata: Ādityas / divine guides as viś-pati and ṛtasya rathyāḥ (context continues from Varuṇa-Mitra-Aryaman)
Samhita Patha (Devanagari)
अति नो विष्पिता पुरु नौभिरपो न पर्षथ । यूयमृतस्य रथ्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
अति॑ नो विष्पि॒ता पु॒रु नौ॒भिर॒पो न प॑र्षथ । यू॒यमृ॒तस्य॑ रथ्यः ॥
Transliteration
áti no viṣpitā́ purú naúbhir apó ná parṣatha | yūyám ṛtásya rathyáḥ ||
Translation
O lords of the dwelling, carry us beyond with many boats, as across waters; for you are the charioteers of the Truth-Order.
Padapatha (Word Analysis)
अति॑ । नः॒ । वि॒ष्पि॒ता । पु॒रु । नौ॒भिः । अ॒पः । न । प॒र्ष॒थ॒ । यू॒यम् । ऋ॒तस्य॑ । र॒थ्य्शः॒ ॥अति । नः । विष्पिता । पुरु । नौभिः । अपः । न । पर्षथ । यूयम् । ऋतस्य । रथ्य्शः ॥ati | naḥ | viṣpitā | puru | naubhiḥ | apaḥ | na | parṣatha | yūyam | ṛtasya | rathyśaḥ
Word by Word
अतिover, across, beyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
नःto/for us (our)
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद्
विष्पिताO protector/guardian (epithet)
विष्पिता:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवि-√स्पृ/स्पृश्? (वेद. ‘विष्पिता’ = ‘विस्तारक/रक्षक’ प्रकार का विशेषण; प्रातिपदिक: विष्पितृ/विष्पिता)
पुरुmany, much
पुरु:
—
TypeAdjective
Rootपुरु
नौभिःwith boats
नौभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनौ (स्त्री.)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री.)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
पर्षथcarry across, ferry over
पर्षथ:
—
TypeVerb
Root√पॄ (पारयति/पर्षति)
यूयम्you (pl.)
यूयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (नपुं.)
रथ्यःcharioteers; those of the chariot/road
रथ्यः:
Kartā (predicate nominative)
TypeAdjective/Noun
Rootरथ्य (विशेषण/नाम) < रथ