Mantra 3
Sukta 8.82
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इषा मन्दस्वादु तेऽरं वराय मन्यवे । भुवत्त इन्द्र शं हृदे ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒षा म॑न्द॒स्वादु॒ तेऽरं॒ वरा॑य म॒न्यवे॑ । भुव॑त्त इन्द्र॒ शं हृ॒दे ॥
Transliteration
iṣā́ mandasvād ú te ’ráṃ várāya mányave | bhúvat te indra śáṃ hṛdé ||
Translation
Be gladdened by the impulsion of the offering; let it be sufficient for thy chosen delight and thy force of will—O Indra, may it become peace and gladness in the heart.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒षा । म॒न्द॒स्व॒ । आत् । ऊँ॒ इति॑ । ते । अर॑म् । वरा॑य । म॒न्यवे॑ । भुव॑त् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । शम् । हृ॒दे ॥इषा । मन्दस्व । आत् । ऊँ इति । ते । अरम् । वराय । मन्यवे । भुवत् । ते । इन्द्र । शम् । हृदे ॥iṣā | mandasva | āt | oṃ iti | te | aram | varāya | manyave | bhuvat | te | indra | śam | hṛde
Word by Word
इषाrefreshment, strength, nourishment
इषा:
करण (means/instrument; ‘with refreshment/strength’)
TypeNoun
Rootइष् (इष्/इष्- प्रीणने, बलार्थे) / प्रातिपदिक: इषा-
मन्दस्वbe exhilarated, rejoice
मन्दस्व:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम् (अध्याहृत) संबोधन-प्रति
TypeVerb
Rootमन्द् (मन्द्- हर्षे/मदे)
आदुnow, indeed, then
आदु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदु (निपात/अव्यय)
तेof you, for you
ते:
सम्बन्ध (genitive relation) — ‘of/for you’
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरम्fitly, sufficiently, properly
अरम्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय/निपात)
वरायfor a boon, for a choice gift
वराय:
सम्प्रदान (dative) — ‘for the choice/boon’
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक: वर-)
मन्यवेfor (your) wrath, ardour, spirited might
मन्यवे:
सम्प्रदान (dative) — ‘for (your) wrath/ardour’
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक: मन्यु-)
भुवत्may it be, let it become
भुवत्:
(क्रिया) — कर्ता: (तत्) / एतत् (अध्याहृत) ‘let it be’
TypeVerb
Rootभू (भू- सत्तायाम्)
तेyour
ते:
सम्बन्ध — ‘your’
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक: इन्द्र-)
शम्well-being, welfare
शम्:
कर्म/फल (as ‘welfare/benefit’ of the verb ‘भुवत्’)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/निपात; from √शम् ‘to be calm/benefit’)
हृदेfor the heart, to the heart
हृदे:
सम्प्रदान (dative) — ‘for the heart’
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक: हृद्/हृदय-)