Mantra 9
Sukta 8.80
Devata: Indra (implicitly as the lordly helper; hymn context is Indraic)
Samhita Patha (Devanagari)
तुरीयं नाम यज्ञियं यदा करस्तदुश्मसि । आदित्पतिर्न ओहसे ॥
Samhita Patha (IAST)
तु॒रीयं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॑ य॒दा कर॒स्तदु॑श्मसि । आदित्पति॑र्न ओहसे ॥
Transliteration
turī́yaṃ nā́ma yajñíyaṃ yadā́ káraḥ tád uśmasi | ā́dit pátir na ohase ||
Translation
When thou makest manifest the fourth, the sacrificial Name (the deeper power of invocation), then we grow ardent for it; then the Lord becomes our helper and bearer of strength for the onward movement.
Padapatha (Word Analysis)
तु॒रीय॑म् । नाम॑ । य॒ज्ञिय॑म् । य॒दा । करः॑ । तत् । उ॒श्म॒सि॒ । आत् । इत् । पतिः॑ । नः॒ । ओ॒ह॒से॒ ॥तुरीयम् । नाम । यज्ञियम् । यदा । करः । तत् । उश्मसि । आत् । इत् । पतिः । नः । ओहसे ॥turīyam | nāma | yajñiyam | yadā | karaḥ | tat | uśmasi | āt | it | patiḥ | naḥ | ohase
Word by Word
तुरीयम्the fourth
तुरीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतुरीय- (प्रातिपदिक; < चतुर्थ/तुर्य ‘fourth’)
नामby name; namely
नाम:
—
TypeIndeclinable
Rootनामन्- (प्रातिपदिक) / अव्यय ‘namely’
यज्ञियम्worthy of sacrifice; sacrificial
यज्ञियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयज्ञिय- (प्रातिपदिक; यज्ञ ‘sacrifice’ + -इय)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयदा (यद्-प्रातिपदिक-सम्बद्ध अव्यय)
करःthe doer/maker (agent)
करः:
Kartā
TypeNoun
Rootकृ (धातु) → कर- (कृदन्त/नामधातु-आधारित प्रातिपदिक ‘doer/maker’)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उश्मसिwe desire; we wish
उश्मसि:
—
TypeVerb
Rootवश्/उश् (धातु; ‘to wish/desire’) → उश्मसि
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दित्then; indeed
दित्:
—
TypeIndeclinable
Rootदित् (निपात; ‘then/indeed’)
पतिःlord; master
पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपति- (प्रातिपदिक)
नःof us; our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओहसेfor help; for support
ओहसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootओहस्- (प्रातिपदिक; ‘help, support, might’)