Mantra 4
Sukta 8.80
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र प्र णो रथमव पश्चाच्चित्सन्तमद्रिवः । पुरस्तादेनं मे कृधि ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒ प्र णो॒ रथ॑मव प॒श्चाच्चि॒त्सन्त॑मद्रिवः । पु॒रस्ता॑देनं मे कृधि ॥
Transliteration
indra prá no rátham ava paścā́c cit sántam adrivaḥ | purástād enaṃ me kṛdhi ||
Translation
O Indra, bring forward our chariot of progress, even if it has fallen behind; O wielder of the pressing-stone, set it in front for me—lead the movement of my journey.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑ । प्र । नः॒ । रथ॑म् । अ॒व॒ । प॒श्चात् । चि॒त् । सन्त॑म् । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । पु॒रस्ता॑त् । ए॒न॒म् । मे॒ । कृ॒धि॒ ॥इन्द्र । प्र । नः । रथम् । अव । पश्चात् । चित् । सन्तम् । अद्रिवः । पुरस्तात् । एनम् । मे । कृधि ॥indra | pra | naḥ | ratham | ava | paścāt | cit | santam | adri-vaḥ | purastāt | enam | me | kṛdhi
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अवdown, away; (with verb) ‘off/back’
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात)
पश्चात्from behind, backward
पश्चात्:
अधिकरण (दिशा/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
सन्तम्being; existing
सन्तम्:
विशेषण (रथम्)
TypeParticiple (adjectival)
Rootअस् (धातु) → सन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
अद्रिवःO wielder of the stone (press-stone), O Adrivah
अद्रिवः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootअद्रि + वस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपाधि)
पुरस्तात्in front, forward
पुरस्तात्:
अधिकरण (दिशा/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
एनम्this (him/it)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-श्रुति)
मेfor me; to me
मे:
सम्प्रदान (हिते: ‘for me’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृधिmake!; set!; put!
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)