Mantra 7
Sukta 8.78
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
क्रत्व इत्पूर्णमुदरं तुरस्यास्ति विधतः । वृत्रघ्नः सोमपाव्नः ॥
Samhita Patha (IAST)
क्रत्व॒ इत्पू॒र्णमु॒दरं॑ तु॒रस्या॑स्ति विध॒तः । वृ॒त्र॒घ्नः सो॑म॒पाव्न॑: ॥
Transliteration
kratvá ít pūrṇám udáraṃ turásyāsti vidhatáḥ | vṛtraghnáḥ somapā́vnaḥ ||
Translation
By will-force his being is full; for the one who offers, the impetuous Vṛtra-slayer has a brimming inner abundance—he who drinks the Soma and makes it prevail in us.
Padapatha (Word Analysis)
क्रत्वः॑ । इत् । पू॒र्णम् । उ॒दर॑म् । तु॒रस्य॑ । अ॒स्ति॒ । वि॒ध॒तः । वृ॒त्र॒ऽघ्नः । सो॒म॒ऽपाव्नः॑ ॥क्रत्वः । इत् । पूर्णम् । उदरम् । तुरस्य । अस्ति । विधतः । वृत्रघ्नः । सोमपाव्नः ॥kratvaḥ | it | pūrṇam | udaram | turasya | asti | vidhataḥ | vṛtra-ghnaḥ | soma-pāvnaḥ
Word by Word
क्रत्वःof (his) resolve/strength, of (his) power of will
क्रत्वः:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypeNoun
Rootक्रतु- (प्रातिपदिक) < √कृ (करोति) ‘to do, make’ (etym.)
इत्indeed, just, even
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) < इति/इद्-प्रयोग (Vedic particle)
पूर्णम्full, filled
पूर्णम्:
विशेषण (of ‘उदरम्’)
TypeAdjective
Rootपूर्ण- (कृदन्त/विशेषण) < √पॄ (पृणाति) ‘to fill’
उदरम्belly, belly-cavity; (fig.) interior/abundance
उदरम्:
Kartā (subject of ‘अस्ति’)
TypeNoun
Rootउदर- (प्रातिपदिक)
तुरस्यof the swift/impetuous (one)
तुरस्य:
सम्बन्ध (genitival: ‘of the impetuous one’)
TypeAdjective (substantivized as epithet)
Rootतुर- (प्रातिपदिक) ‘swift, impetuous’
अस्तिis
अस्ति:
—
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) ‘to be’
विधतःof the worshipper, of the institutor (of the rite)
विधतः:
सम्बन्ध (genitival: ‘of the worshipper/ordainer’)
TypeNoun
Rootविधत्- (प्रातिपदिक) < √धा (धत्ते) with वि-; ‘arranger, worshipper, institutor’
वृत्रघ्नःVṛtra-slayer
वृत्रघ्नः:
Kartā (appositional subject) / विशेष्य (epithet)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रघ्न- (तत्पुरुष समास) = वृत्र + घ्न (from √हन् ‘to slay’)
सोमपाव्नःSoma-purifier; (one) who purifies Soma
सोमपाव्नः:
Kartā (appositional subject) / विशेष्य (epithet)
TypeNoun/Epithet
Rootसोमपावन्- (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास) = सोम + पावन् (from √पू ‘to purify/cleanse’; Vedic agent noun)