Mantra 6
Sukta 8.78
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
स मन्युं मर्त्यानामदब्धो नि चिकीषते । पुरा निदश्चिकीषते ॥
Samhita Patha (IAST)
स म॒न्युं मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धो॒ नि चि॑कीषते । पु॒रा नि॒दश्चि॑कीषते ॥
Transliteration
sá manyúṃ martyā́nām ádabdho ní cikīṣate | purā́ nidáś cikīṣate ||
Translation
He, undeceivable, perceives and sets down the wrath of mortals; even before it forms, he perceives the hostile impulse.
Padapatha (Word Analysis)
सः । म॒न्युम् । मर्त्या॑नाम् । अद॑ब्धः । नि । चि॒की॒ष॒ते॒ । पु॒रा । नि॒दः । चि॒की॒ष॒ते॒ ॥सः । मन्युम् । मर्त्यानाम् । अदब्धः । नि । चिकीषते । पुरा । निदः । चिकीषते ॥saḥ | manyum | martyānām | adabdhaḥ | ni | cikīṣate | purā | nidaḥ | cikīṣate
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
मन्युम्wrath, anger
मन्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्यु- (प्रातिपदिक)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त्य- (प्रातिपदिक)
अदब्धःunharmed; undeceived; unassailable
अदब्धः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ- + दब्ध- (√दभ् ‘to harm/deceive’, क्त-प्रत्यय) → अदब्ध-
निdown; in; thoroughly
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
चिकीषतेseeks to perceive/mark; takes note
चिकीषते:
क्रिया
TypeVerb
Root√चिकि/√क्यै (देव. ‘to notice, observe, perceive’; desiderative-stem चिकीष-)
पुराformerly; from of old
पुरा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
निदःreproaches; revilings
निदः:
कर्म
TypeNoun
Rootनिद्/निदा- (प्रातिपदिक; ‘reproach, reviling’)
चिकीषतेseeks to perceive/mark; takes note
चिकीषते:
क्रिया
TypeVerb
Root√चिकि/√क्यै (desiderative चिकीष-)