Mantra 5
Sukta 8.77
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
अभि गन्धर्वमतृणदबुध्नेषु रजस्स्वा । इन्द्रो ब्रह्मभ्य इद्वृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि ग॑न्ध॒र्वम॑तृणदबु॒ध्नेषु॒ रज॒स्स्वा । इन्द्रो॑ ब्र॒ह्मभ्य॒ इद्वृ॒धे ॥
Transliteration
abhí gandharvám atṛṇad abudhnéṣu rájaḥ-sv ā́ | índro brahmá-bhya íd vṛdhé ||
Translation
Indra overthrew the Gandharva in the bottomless spaces of the worlds; and for the seers’ sacred word he grows—expanding as the protector and fulfiller of the mantra.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । ग॒न्ध॒र्वम् । अ॒तृ॒ण॒त् । अ॒बु॒ध्नेषु॑ । रजः॑ऽसु । आ । इन्द्रः॑ । ब्र॒ह्मऽभ्यः॑ । इत् । वृ॒धे ॥अभि । गन्धर्वम् । अतृणत् । अबुध्नेषु । रजःसु । आ । इन्द्रः । ब्रह्मभ्यः । इत् । वृधे ॥abhi | gandharvam | atṛṇat | abudhneṣu | rajaḥ-su | ā | indraḥ | brahma-bhyaḥ | it | vṛdhe
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गन्धर्वम्the Gandharva (celestial being)
गन्धर्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
अतृणत्struck/overcame
अतृणत्:
—
TypeVerb
Root√तृद्/तृणद् (हिंसार्थ/विदारणार्थ; Vedic: ‘to strike/overcome’)
अबुध्नेषुin the bottomless (depths/regions)
अबुध्नेषु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ-बुध्न (प्रातिपदिक; ‘bottomless/without base’)
रजःस्वाin the airy space(s) itself / in its own regions
रजःस्वा:
Adhikaraṇa
TypeNoun + Indeclinable (enclitic)
Rootरजस् (प्रातिपदिक) + स्व (एन्क्लिटिक/अव्यय ‘self/own’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ब्रह्मभ्यःto/for the sacred formulations (prayers)
ब्रह्मभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; emphatic)
वृधेfor increase/growth (for thriving)
वृधे:
Sampradāna
TypeVerbal noun/Adjective (used predicatively)
Root√वृध् (वर्धने) → वृध (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘growing, thriving’)